|
|
 |
|
Partneriteti Kundër Trafikimit me Qenie Njerëzore Plani i Veprimit të Kosovës për
Luftimin e Trafikimit me Qenie Njerëzore Kosovë Gusht 2007 Opinionet e paraqitura në këtë
publikim nuk i përfaqësojnë domosdoshmërisht
qëndrimet e Agjensionit Amerikan për Zhvillim Ndërkombëtar
ose Qeverisë së Shteteve të Bashkuara të Amerikës
Përmbajtja e Detajuar Hyrja i Shtylla I – Parandalimi 1 Objektivi: Realizimi i Kërkimit Studimor
dhe Përcaktimi i Standardeve Objektivi: Fushatat e Vetëdijësimit Objektivi: Trajnimi Objektivi: Ndërtimi Institucional dhe Zbatimi Objektivi: Shqyrtimi Legjislativ Objektivi: Struktura e Koordinimit Shtylla II – Mbrojtja 14 Objektivi: Realizimi i Kërkimit Studimor
dhe Përcaktimi i Standardeve Objektivi: Monitorimi Objektivi: Vetëdijësimi dhe Fushatat
tjera Objective: Trajnimi Objektivi: Ndërtimi Institucional dhe Zbatimi
– Identifikimi Aktiviteti (2.15) 25 Objektivi: Shqyrtimi Legjislativ Aktiviteti (2.33) 33 Objektivi: Struktura e Koordinimit Objektivi: Struktura e Koordinimit – Shkëmbimi
i Informacionit Objektivi: Struktura e Koordinimit – Kthimi
dhe Përfshirja Sociale Shtylla III – Ndjekja Ligjore 36 Objektivi: Monitorimi Objektivi: Trajnimi
Objektivi: Ndërtimi Institucional dhe Zbatimi Objektivi: Shqyrtimi Legjislativ Objektivi: Struktura e Koordinimit KATEGORIZIMI I STATUSIT: Parathënie Kosova është burim, destinacion dhe vendkalim i trafikimit. Për trajtimin e këtij problemi, Këshilli i Ministrave i Institucioneve të Përkohëshme të Vetëqeverisjes në vitin 2005 ka miratuar Planin e Veprimit për Luftimin e Trafikimit me Qenie Njerëzore në Kosovë. Qëllimi i këtij plani është: Reduktimi i Trafikimit të Personave dhe Zbutja e Pasojave të Trafikimit. Ky është një plan operativ i cili është produkt i punës së përbashkët të Zyrës së Kryeministrit për Qeverisje të Mirë, përfaqësuesve të ministrive të ndryshme, organizatave ndërkombëtare si dhe OJQ-ve vendore dhe ndërkombëtare. Parimet kryesore të Planit të Veprimit bazohen në: • Pronësinë qeveritare (bartjen
e procesit nga Qeveria); Ky dokument ambicioz, i cili mund të krahasohet pozitivisht me planet kombëtare të vendeve të rajonit, ndahet në tri shtylla ose qëllime strategjike, Parandalimi, Mbrojtja, dhe Ndjekja Penale me të cilën themelohet edhe korniza për udhëheqjen dhe arritjen e të gjitha përpjekjeve të kundër-trafikimit në Kosovë. Këto tri shtylla përbëhen nga 67 aktivitete të ndara të cilat i funksionalizojnë qëllimet strategjike. Plani poashtu themelon një strukture për zbatim, e cila përbëhet nga Kordinatori Kombëtar, Drejtori i Zyrës për Qeverisje të Mirë, një sekretariat i cili mbështetet nga ONM si dhe një Grup Punues Ndër-Institucional i cili përbëhet nga përfaqësues të ministrive kyqe si ajo e Drejtësisë, Punës dhe Mirëqenies Sociale, Kulturës, Rinisë dhe Sportit, organizatat ndërkombëtare si dhe OJQ-të vendore dhe ndërkombëtare. Aktivitetet e parapara në plan përfshijnë hulumtimin, përcaktimin e standardeve, vetëdijësimin, ndërtimin institucional dhe zbatimin, trajnimin, koordinimin dhe monitorimin. Secili aktivitet i renditur më sipër përfshin një përshkrim të veprimeve të planifikuara, akterët të cilët do të bëjnë zbatimin e aktivitetit, treguesit e performancës për matjen e realizimit, periudhën kohore të paraparë për realizim si dhe burimet e nevojshme. IPVQ dhe më saktë Zyra e Kryeministrit ka marrë përsipër pronësinë e këtij Plani dhe kjo pronësi është e rëndësishme për shkak të përgjegjësisë dhe qëndrueshmërisë. Megjithatë, sipas Zyrës për Qeverisje të Mirë, Buxheti i Konsoliduar i Kosovës nuk ofron fonde të mjaftueshme për realizimin e secilit aktivitet. Një konferencë e donatorëve për financimin e këtyre aktiviteteve ishte planifikuar të mbahet në vitin 2005, mirëpo kjo nuk ka ndodhur. Shumica e progresit të bërë në bazë të planit është financuar nga donatorë dhe organizata ndërkombëtare. Kjo tendencë e vë ne pyetje qëndrueshmërinë e planit të ardhshëm dhe ndoshta edhe mbijetesën e rrjetit ekzistues të strehimoreve për viktimat e trafikimit. Ky dokument duhet të konsiderohet si instrument monitorimi për të treguar nëse një aktivitet është realizuar dhe nëse i ka arritur rezultatat e kërkuara. Dokumenti është një lloj raporti mbi aktivitetet e realizuara, aktivitetet të cilat janë në vazhdim e sipër, tregon se ku janë shënuar përparime dhe ku nuk janë bërë përparime fare. Dokumenti poashtu shpjegon edhe veprimet e ndërmarra në kuadër të secilit aktivitet. Rezultatet janë inkorporuar në një matricë e cila bazohet në aktivitetet e parashtruara në plan. Jeni të vetëdijshëm se ka mjaft zbrazëtira në statistika të cilat duhet të maten në bazë të treguesve përkatës të planit. Raporti nenvizon arritjet e konsiderueshme në zbatimin e planit si dhe zbrazëtirat. Nga 67 aktivitete të parapara në Plan, katër janë realizuar tërësisht, dhjetë janë në vazhdim e sipër, në 33 janë vërejtur disa aktivitete ndërsa në 20 nuk është vërejtur kurrfarë aktiviteti. Ky raport është produkt i punës së përbashkët të Qendrës Juridike të Kosovës (QJK) dhe Shërbimit Katolik të Ndihmave (CRS). Raporti është pjesë e projektit të financuar nga USAID-it për luftimin e trafikimit të quajtur Partneriteti Kundër Trafikimit të Qenieve Njerëzore ose PATH. Për realizimin e kërkimit studimor personeli i QJK dhe praktikantët në bashkëpunim me CRS kanë bërë shqyrtimin e një numri të madh të dokumenteve dhe raporteve si dhe kanë intervistuar akterët për kundër-trafikim pranë Qeverisë, OJQ-të dhe organizatat ndërkombëtare. Për të qenë të sigurtë, në një përpjekje si kjo ku përfshihet një numër i madh i elementeve, QJK-së dhe CRS-së ka mundësi që edhe t’u kenë ikur disa çështje. Të gjitha gabimet dhe lëshimet do të përmirësohen në një raport pasues. Lexuesi poashtu duhet të këtë parasysh se ky raport nuk është ende produkt final. Afati i fundit i planit është Dhjetori 2007 dhe shumë aktivitete sikurse trajnimet ose fushatat e vetëdijësimit janë në planifikim ose realizim e sipër. I dyti do të nxirret në fund të këtij viti gjatë kohës së hartimit të planit të ri. Do të azhurnojë planin ekzistues, të shqyrtojë mësimet e mësuara si dhe do të dokumentojë rekomandimet për planin e ri. Përmbledhja e Aktiviteteve Parandalimi Kërkimet studimore (hulumtimet) e realizuara gjatë periudhës së raportuar nuk e kanë nenvizuar vetëm perceptimin dhe qëndrimet e populates në përgjithësi për viktimat, trafikantët dhe klientët e punëtorëve të seksit mirëpo poashtu kanë shërbyer për sfidimin e stereotipeve mbi atë se kush është i rrezikuar (cenuar) nga trafikimi. Këto kërkime kontribuojnë në përmirësimin e njohurive të partnerëve implementues të përfshirë në projekte të kundër-trafikimit si dhe ofrojnë një kornizë të dobishme për realizimin e projekteve të ardhshme të vetëdijësimit. Megjithatë, kërkimi mbetet i përqëndruar kryesisht në viktimat dhe nuk i shqyrton në masë të konsiderueshme faktorët e ndryshëm të cilët mund t’u ndihmojnë politikbërësve të ardhshëm në përpilimin e politikave më konstruktive për luftimin e trafikimit, dhe as që e trajton stigmatizimin dhe ndryshimin e pikëpamjeve shoqërore mbi fenomenin. Deri me tani janë organizuar një numër i konsiderueshëm i fushatave të vetëdijësimit për popullatën në përgjithësi, mësimdhënës dhe nxënës, mediat, institucione të shëndetit si dhe për palët e tjera të përfshira në aspekte të ndryshme të trafikimit – viktima potenciale dhe klientë. Përveç vetëdijësimit mbi çështjet e trafikimit, fushatat poashtu janë përqëndruar në identifikimin e viktimave dhe viktimave potenciale. Një aktivitet kyq për ndryshimin dhe plotësimin e ligjit ekzistues për punën, me qëllim të inkorporimit të sanksioneve kundër bizneseve të cilat punësojnë fëmijë nuk është realizuar ende. Mbrojtja Pothuajse menjëherë pas përfundimit të konfliktit të vitit 1999, UNMIK-ut, organizatat ndërkombëtare dhe OJQ-të e ndryshme kanë filluar ofrimin e shërbimeve për viktimat e trafikimit. Është bërë themelimi i një rrjeti të strehimoreve dhe gradualisht kompetencat janë transferuar nga UNMIK-u në ministritë e IPVQ-së dhe nga OJQ-të ndërkombëtare në OJQ vendore. Një arritje e madhe a planit në këtë shtyllë ishte përgatitja e dy Procedurave Standarde të Veprimit, njëra për viktimat e huaja të trafikimit ndërsa tjetra për ato vendore. Këto PSV i sqarojnë rolet dhe përgjegjësitë e akterëve të ndryshëm në identifikimin dhe referimin e viktimave. Përveç kësaj, Kosova tashmë ka dy numra urgjent telefoni për mbështetjen e viktimave. Trajnime të konsiderueshme me Gjykatës, prokurorë, policë, punëtorë social, mbrojtës së viktimave dhe OJQ-të janë organizuar dhe realizuar. Megjithatë, fondi i planifikuar për kompenzimin e viktimave i cili është dashur të zbatohet sipas Urdhëresës Administrtive 2005/03 mbetet ende pezull. Ekziston një mungesë e koordinimit dhe shkëmbimit të informacionit. Çështja e statusit të Kosovës mbetet pengesë në koordinimin e përpjekjeve me vendet fqinje. Megjithëse procedurat për mbrojtjen e dëshmitarëve janë përmirësuar dukshëm me monitorë (televizion) me qark të mbyllur dhe pajisje të tjera, ende nuk është vënë në punë ndonjë sistem për mbrojtjen jashtë gjykatave. Më shumë punë nevojitet në trajnimin e viktimave dhe alternativat për riintegrimin afatgjatë të viktimave nuk gëzojnë mbështetjen e nevojshme financiare. Përfundimisht, ndryshimi dhe plotësimi i propozuar për Kodin e Përkohshëm Penal dhe Kodin e Procedurës Penale nuk është ndërmarrë ende. Ndjekja Penale Trajnimet me gjykatës, prokurorë dhe policë janë mbajtur ose do të mbahen në tema si psh teknikat e ndjeshme të intervistimit, krimi i organizuar si dhe konfiskimi i pasurisë. Një njësi e re e prokurorëve special është formuar dhe prokurorët ndërkombëtare punojnë si mentorë për prokurorët vendor. Njëri nga këto prokurorë do të punojë pothuajse ekskluzivisht në çështjet e trafikimit. UNDP është duke e furnizuar Sektori I Hetuesis Kundër TrafikimiT me Qenie Njerëzore të Shërbimit Policor të Kosovës me automjete të pa shënuara, mjete përgjimi si dhe pajisje tjera teknike. Aktualisht, SHTQNJ ka së paku një zyrtare femër në secilën qendër rajonale. Pavarësisht nga kjo, ende mbeten zbrazëtira siç është ndryshimi dhe plotësimi i Kodit të Procedurës Penale si dhe një aktivitet në shtyllën e mbrojtjes. Më me rëndësi është edhe fakti se dënimet për trafikuesit e dënuar mbeten shumë të ulëta dhe gjobat e ngarkuara nga gjykata arrinin gjithsej 600€ në vitin 2006. Ende mungon një bazë qëndrore e të dhënave e cila përmban statistika mbi arrestimet, ndjekjet penale, dënimet dhe shfajësimet. Përfundim Lufta kundër trafikimi kontribuon në ndërtimin e një shteti të përgjegjshëm dhe ligjor. Trafikimi është një krim i organizuar i cili duhet të hetohet si aktivitet ilegal, mirëpo kundër-trafikimi poashtu duhet të shikohet nga prespektiva e të drejtave të njeriut, mbrojtja e të rrezikuarve dhe viktimave. Raporti tregon se shumë aktivitete përmbajtësore janë realizuar ose janë në realizim e sipër. Sidoqoftë, pjesërisht për shkak të mungesës së fondeve dhe koordinimit, ka qenë i vështirë zbatimi i secilit aktivitet. Pothuasje të gjithë ekspertët pajtohen
se shkaqet themelore të trafikimit janë varfëria,
papunësia, si dhe mungesa e shkollimit. Përderisa plani
i trajton çështjet e shkollimit duke përfshirë
trajnimet dhe punësimin ai nuk mund të trajtojë gjendjen
ekonomike të vendit. Kjo është një përpjekje
afatëgjate e cila pengohet nga moszgjidhja e statusit të
Kosovës. Megjithatë, përpjekjet duhet të vazhdohen
me qëllim të reduktimit të rrezikshmërisë,
përmirësimin e mbrojtjes së të drejtave të
njeriut për viktimat si dhe hetimit dhe ndjekjen ligjore të
trafikuesve. Objektivi: Realizimi i kërkimit studimor dhe përcaktimi i standardeve Aktiviteti (1.1) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet Në vitin 2007 janë realizuar dy projekte të hulumtimit në lidhje me trafikimin. Partneriteti kundër trafikimit të qenieve njerëzore (PKTQNJ) • Në shtator të vitit 2007Catholic Relief Service (CRS) dhe Fondacioni Kosovar për Popullsi (KOPF), në bashkëpunim me Zyrën për Qeverisje të Mirë në kuadër të Zyrës së Kryeministrit (ZQM), kanë publikuar një raport të quajtur Kërkim Studimor mbi Trafikimin e Qenieve Njerëzore. Ky kërkim është realizuar si pjesë e projektit PATH të financuar nga USAID-i dhe në të paraqiten rezultatet nga dy sondazhe: njëri është realizuar me popullatën në përgjithësi (gjithsej 500 respodent), ndërsa tjetri është përqendruar në kategorinë më të rrezikuar të popullsisë, në vajzat e reja (gjithsej 300 vajza të moshës 14-18 vjeç). Respodentët janë përzgjedhur në baza të rastësishme në të gjithë Kosovën dhe e pasqyrojnë popullsinë si tërësi. Në raport, po ashtu, përfshihen disa të dhëna kualitative të cilat bazohen në intervista të kryera me dhjetë ish viktima të trafikimit (VT) dhe 18 klientë të punëtorëve të seksit. Kërkimi është kryer nga Kompania Hulumtuese PRISM, që e ka zyrën në Prishtinë dhe në Sarajevë, kurse shkarkimi mund të bëhet në tri gjuhë në faqen e internetit të KOPF-it (www.kopfund.org) • Nga të dhënat e këtij raporti arrihet tek ky përfundim: pothuajse në të gjitha rastet, respodentët në sondazh e kanë dëgjuar shprehjen trafikimi me qenie njerëzore. Ata po ashtu e dinë se trafikimi përfshin eksploatimin seksual në formë të prostitucionit. Megjithatë, trafikimi ose kontrollimi i një personi tjetër me qëllim të eksploatimit, shpesh është ngatërruar me prostitucionin vullnetar. Një numër i konsiderueshëm i respodentëve, nga popullata në përgjithësi po ashtu, i fajësojnë VT-të për viktimizimin e tyre duke i konsideruar ato të pamoralshme për shkak të punës së tyre si prostituta. Ky paragjykim e bën shumë të vështirë riintegrimin e të mbijetuarave në komunitet. Shumica e konsiderueshme e respodentëve besojnë se trafikimi është deri diku ose edhe shumë i përhapur në Kosovë duke shprehur njëherësh edhe shqetësimin e tyre për këtë problem. • Nga intervistat individuale është arritur deri në përfundimin se shumica e grave dhe vajzave viktima vijnë nga familjet e varfra të Kosovës. Një grua e përshkruan gjendjen e saj familjare si vijon: Ne e kemi punuar tokën dhe mezi ja kemi dalë të mbijetojmë. Gjysma e të intervistuarave nuk e kanë përfunduar as shkollën fillore. Disa janë trafikuar përmes ofertave të punës ndërsa disa të tjera nga fqinjët, miqtë dhe familja. Për shembull: Shokët e babait tim .... më kanë ofruar punë ..... (por) qysh ditën e parë, pronari më ka lidhur ..... dhe më ka dhunuar. • Sipas viktimave të trafikimit, klientët e tyre ishin të moshave të ndryshme (mosha të reja dhe të mesme). Klientët ishin shqiptarë nga Kosova dhe të huaj. Këta klientë, gjithnjë sipas viktimave të trafikimit, kishin një element të përbashkët: ata dukeshin të pasur. Intervistat me klientët e punëtorëve të seksit e mbështesin këtë konkluzion. • Habit Hajredini, drejtor i Zyrës për Qeverisje të Mirë në Zyrën e Kryeministrit, në një konferencë për shtyp ka theksuar se ky kërkim studimor është një aktivitet i rëndësishëm i cili del nga Plani i Veprimit për Luftimin e Trafikimit të Qenieve Njerëzore në Kosovë. Rifat Batusha, Drejtor Ekzekutiv i KOPF-it, rezultatet e këtij kërkimi i vlerëson si bazë për fushatën e PATH-it. Save the Children • Në maj të vitit 2007 Save the Children publikoi rezultatet nga një kërkim studimor 18 mujor i cili përfshin intervista me fëmijë në Kosovë, Shqipëri, Bullgari, Rumani, Bosnjë dhe Hercegovinë, Serbi dhe në Mal të Zi. Kërkimi studimor quhet Fëmijët flasin: Rreziku dhe mbrojtja në lidhje me trafikimit në Evropën Juglindore. Ky kërkim ka përdorur një qasje pjesëmarrëse e cila do të shfrytëzohet në zhvillimin e projekteve afatgjata. Metodologjia e kërkimit ishte kryesisht kualitative, me pyetësorë, intervista gjysmë të strukturuara dhe të pastrukturuara me fëmijë, intervista me të rritur si ofruesit kryesor të informacionit mbi trafikimin, intervista me fëmijë të trafikuar, si dhe observime (vëzhgimi i fëmijëve të cilët punojnë në rrugë). Pjesëmarrës në këtë kërkim ishin 110 fëmijë dhe 69 informatorë kyç. Gjatë kërkimit janë përdorur edhe qasje kualitative. Varësisht nga shtetet ku janë bërë hulumtimet, janë përdorur edhe instrumentet e kërkimit studimor. • Kërkimi studimor është përpjekur të përcaktojë se cilët fëmijë, cilat familje dhe cilat komunitete janë më të rrezikuara nga trafikimi, si dhe të kuptojë mekanizmat dhe proceset e trafikimit. Rajonet ku është përqendruar kërkimi janë komunat me nivele të larta të papunësisë. Disa rezultate i kontestojnë disa nga teoritë ekzistuese mbi kategoritë më të rrezikuara të popullsisë. Hulumtimi tregon edhe perceptimin e fëmijëve për vetveten si dhe identifikon fushat ku nevojiten kërkime të mëtutjeshme. Për shembull, ka zbrazëtira në lidhje me atë se si grupet e ndryshme etnike e perceptojnë një fëmijë të rrezikuar ose të fortë. Kjo do të thotë se secili grup/individ reagon ndryshe ndaj situatave sociale/ekonomike, duke i bërë kështu më të cenuar ose më pak të cenuar, varësisht nga ajo se si ata u përshtaten situatave. Zbrazëtirat e tjera të identifikuara janë informatat e fëmijëve lidhur me llojet e shërbimeve familjare të cilat ofrohen nga shërbimet sociale, si dhe mungesa e bashkëpunimit ndërmjet akterëve të përfshirë në këtë proces dhe përfituesve (fëmijëve). Raporti po ashtu përmend edhe rëndësinë e komunikimit të ndërsjellë ndërmjet fëmijëve dhe policisë, pasi që mungesa e kësaj marrëdhënieje do të thotë se ka pak besim ndërmjet tyre. • Kërkimi do të ndihmojë në formulimin e përgjigjeve më efikase për luftimin e trafikimit në planprograme mësimore dhe projekte në shkolla dhe në përcaktimin e grupmoshave përfituese dhe shkallën e këtyre projekteve. • Raporti rekomandon: Më herët (2005/6) aktivitet janë përmbyllur ? Në periudhën raportuese nga Janari deri në Qershor 2006, Zyra për Qeverisje të Mirë, të Drejta të Njeriut, Mundësi të Barabarta dhe Çështje Gjinore raporton që Instituti për Politikë Sociale në bashkëpunim me Organizatën Ndërkombtare të Punës (ILO) kanë bërë një studim me vajzat që punojnë dhe që janë viktima potenciale të trafikimit. Ky studim 6 mujor është bërë me vajzat e moshës 14-18 vjeçare. Objektivi: Vetëdijësimi dhe fushatat tjera Aktiviteti (1.2) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet Katër fushata të mëdha të vetëdijesimit janë realizuar gjatë vitit 2005 dhe 2006, kurse për vitin 2007 planifikohet të bëhen më shumë. Promotorët kryesorë janë Organizata Ndërkombëtare për Migrim (IOM), Departamenti i Drejtësisë dhe ZQM-ja. Fushatat e vetëdijesimit të IOM-it Fushata është financuar nga IOM-i dhe ZQM-ja me mbështetjen e USAID-it. Produktet e fushatës përfshijnë: dy videoklipe të transmetuara në RTK, afishe, fletushka, kalendarë gjepi, aromatizues për automjete dhe bylyzykë (shirita dore). • Ndal trafikimin e qenieve njerëzore! Faza e dytë e fushatës ka filluar në maj të vitit 2006 dhe është përqendruar në viktimat potenciale të trafikimit dhe në trafikues/rekrutues. Motot janë Mos i besoni gjithkujt dhe Ndale trafikimin e qenieve njerëzore. Produktet e fushatës ende shpërndahen dhe përdoren nga IOM-i, në bashkëpunim me agjencitë qeveritare dhe organizatat lokale. Produktet e fushatës përfshijnë: o Gjashtë video klipe në shqip dhe tri
në serbisht të transmetuara nga televizioni publik, RTK;
? Në periudhën raportuese nga Janari deri në Qershor 2006, Zyra për Qeverisje të Mirë, të Drejta të Njeriut, Mundësi të Barabarta dhe Çështje Gjinore raporton që Koordinatori dhe Sekretariati për Anti-Trafikim me ndihmën financiare të IOM-it kanë punuar në bërjen e faqes së internetit e cila përmban infromata rreth anti-trafikimit në Kosovë. Fushata të tjera • Nuk është në shitje – Departamenti për Drejtësi i UNMIK-ut (DD) dhe Njësiti për Mbrojtje dhe Ndihmë Viktimave (NjMNV), në bashkëpunim me Ministrinë e Arsimit, Shkencës dhe Teknologjisë, OSBE-së si dhe Zyrës Amerikane në Kosovë, në nëntor të vitit 2005 kanë hedhur fushatën Nuk është në shitje. Fushata u dedikohej femrave të reja, atyre të moshës 12-17 vjeçare. Qëllimet ishin rritja e vetëdijes në lidhje me rreziqet e trafikimit, si dhe informimi i tyre në lidhje me ndihmën e ofruar (24 orë pa pagesë), si dhe për burimet në Qendrën e Burimeve për Viktima. Një festival i këngës është organizuar si pjesë e kësaj fushate. Kënga fituese është shfaqur në një festival për të rinj nga Mitrovica, Prizreni, Gjakova, Peja, Deçani dhe Gjilani. Aktivitetet e kësaj fushate përshinin koncerte, sporte, lojëra dhe debate. Në materialet e fushatës që përfshinin fletushka, fletore, stilolapsa, bluza dhe afishe, është reklamuar numri i telefonit. Shikoni edhe aktivitetin 2.13. • Turne Rajonale për Parandalimin e Fenomenit të Trafikimit – Sekretariati për antitrafikim i ZQM-së i ka koordinuar aktivitetet në Kosovë gjatë fushatës Ndal trafikimit (shtator 2006). Kjo fushatë përfshinte një turne me biçikleta, të organizuar në qytete të ndryshme të Ballkanit, si në Sofje, Bukuresht, Shkup, Shkodër dhe Prishtinë. Fushata është organizuar në bashkëpunim me grupe dhe OJQ nga vendet pjesëmarrëse, ndërsa është financuar nga Ministria Norvegjeze për Punë të Jashtme në bashkëpunim me OJQ-në Dera (The Door) nga Shkodra. Pjesëmarrëse në këtë ngjarje ishte edhe Ministria e Kulturës, Rinisë dhe e Sportit e Kosovës. Gjatë orëve të mbrëmjes, për biçiklistët dhe pjesëmarrësit e tjerë, është shfaqur dokumentari i IOM-it, Premtimet, me ç’rast janë bërë komente të ndryshme mbi përmbajtjen e tij, duke ndikuar kështu edhe në rritjen e interesimit për këtë çështje. Aktivitete të ngjashme janë organizuar edhe në vende të tjera të Ballkanit, ku pjesëmarrës ishte edhe ekipi nga Kosova. • Në vitin 2007, në RTV 21, Njësia e Anti-Trafikimit e OSBE-së ka organizuar katër debate televizive për vetëdijesimin mbi problemin e trafikimit, e posaçërisht mbi trafikimin e brendshëm, si dhe për edukimin e popullatës dhe viktimave potenciale mbi mekanizmat e raportimit dhe ndihmën e cila u ofrohet VT-ve.
Sikurse është theksuar në Aktivitetin 1.2, janë organizuar dy fushata multimediale dedikuar popullatës së përgjithshme. Sidoqoftë, nuk janë mbajtur sondazhe vjetore për të matur ndryshimet në njohuritë e popullatës për trafikimin. Sondazhi i PATH-it i përmendur në Aktivitetin (1.1), e trajton pjesërisht këtë problem, mirëpo nuk e mat ndryshimin e njohurive kohë pas kohe. Në edukimin kundër-trafikimit në shkolla dhe ndër grupet me rrezik të lartë kanë marrë pjesë një numër i madh aktorësh, duke përfshirë MASHT-in, IOM-in, UNICEF-in, Ministrinë e Kulturës, Rinisë dhe Sportit (MKRS), Shoqatën Prindër- Arsimtarë (SHPA), Qendrën për Mbrojtjen e Viktimave dhe Parandalimin e Trafikimit (PVPT) si dhe Qendrën për Mirëqenien e Gruas (QMG). Këto projekte përshkruhen më poshtë. MASHT • MASHT-i me ndihmën e projektit të IOM-it (Parandalimi i trafikimit me qenie njerëzore dhe ngritja e kapaciteteve në Kosovë dhe Maqedoni) dhe UNICEF-it, ka bërë ndryshimin e programit mësimor për klasat 6 deri në 11 për të përfshirë edhe trafikimin e qenieve njerëzore në lëndët dhe librat ekzistues shkollore. Përveç kësaj, 150 mësues janë trajnuar në mënyra të ndryshme për përfshirjen e trafikimit në programin ekzistues mësimor. Këtu përfshihen mënyrat për identifikimin e VT-ve dhe procedurat të cilat duhet të ndiqen. Në fund të vitit 2005, shkollat në të cilat është ofruar trajnimi, kanë konkuruar për një shpërblim në bazë të suksesit në inkorporimin e çështjeve të trafikimit gjatë mësimdhënies. Përafërsisht, deri më tani, 100 shkolla janë përfshirë dhe pritet përfshirja edhe e 20 shkollave të tjerave gjatë vitit 2007. Për fëmijët e vegjël dhe për braktisjen e shkollës janë përgatitur dhe janë vënë në dispozicion edhe broshura të cilat janë përkthyer edhe në gjuhët e minoriteteve. • Arsimtarët e klasës së 8 janë në programin e referuar më lartë. Më tej, MASHT-i raporton se që nga data e monitorimit, 700 zyrtarë dhe arsimtarë janë trajnuar për trafikimin me qenie njerëzore. Zyrtarët regjional, drejtorët dhe arsimtarët ishin të përfshirë në trajnim. MASHT-i ka përfshirë arsimtarët nga klasët 6, 7, 9, 10 dhe 11 në këtë trajnim me qëllim të përfshirjes së programit të vetëdijësimit për anti-trafikim në kurrikulë të veçantë përmes lëndës së Biologjisë, Gjeografisë dhe Edukatës Qytetare. • Në vitin e fundit raportues MASHT-i
ka pasur 17 trajnerë shtesë të trajnuar për
anti-trafikim duke e rritur kështu numrin total të trajnerëve
për trajnerë të MASHT-i në 20. • Në kuadër të këtij projekti në 2006, IOM-i e ka organizuar një konferencë regjionale në Mal të Zi me qëllim të ngritjes së kapaciteteve të arsimtarëve dhe drejtorëve të shkollave rreth trafikimit si dhe të promovimit të bashkëpunimit regjional rreth prandalimit të tij. Pjesëmarrës kanë qenë Zëvendës Ministri dhe dy zyrtarë tjerë të MASHT-it, dy arsimtarë kosovar të cilët kanë fituar garën e titulluar Planifikimi dhe Përbërja e Klasës Anti-trafikim, si dhe një OJQ lokale. Kjo konferencë ka qenë pjesë e projektit të titulluar Parandalimi i Trafikimit me Njerëz në Ballkan dhe është mbështetur nga Qeveria Holandeze
• MASHT-i, në bashkëpunim me UNICEF-in dhe IOM-in ka përfshirë një modul për kundër-trafikim në një lëndë zgjedhore të quajtur Aftësitë për jetë. Kjo lëndë u ofron nxënësve njohuri në mendimin kritik, menaxhim të sjelljes si dhe mënyra për mbrojtje nga trafikimi. Në kuadër të kësaj fushate është përgatitur një libër për mësues dhe një doracak për nxënës. Gjatë viteve 2005/2006, lënda është provuar në 30 shkolla dhe pas vlerësimit është zgjeruar për të përfshirë edhe 100 shkolla të tjera. • Megjithëse nuk ka shifra të sakta, një numër i madh i nxënësve është vetëdijesuar për çështjet e trafikimit. Po ashtu, për çështjet rreth trafikimit, janë trajnuar rreth 5% të mësimdhënësve të shkollave të mesme. Trajnimi i të gjithë mësimdhënësve deri në dhjetor 2006 ishte një synim jo real. • MASHT-i, BSHPT-ja, dhe IOM-i kanë shpërndarë 12 500 libra shkollorë për shkolla të mesme dhe 500 doracakë për mësues me qëllim të vetëdijesimit në lidhje me trafikimin. 9 000 kopje të librave me ilustrime janë botuar për shkollat fillore (duke përfshirë 1000 në gjuhën serbe dhe 1000 në gjuhën boshnjake), si dhe 500 afishe. Mësimdhënësit janë trajnuar në kundër-trafikim. Së bashku me pajisje TV dhe DVD, shkollave u janë dorëzuar kopje të dokumentarit të IOM-it Premtimet. Rreth 1 000 lojëra të ndryshme dedikuar fëmijëve të cilët nuk e vijojnë shkollën, u janë shpërndarë OJQ-ve të cilat punojnë me MASHT-in dhe BSHPT-në në arsimin jo formal. Këto projekte janë përkrahur nga qeveria finlandeze dhe nga ajo holandeze. • Reagimi i përbashkët i prindërve
dhe i arsimtarëve për krijimin e një mjedisi të
sigurt në shkolla Aktivitete të tjera Qendra për Mbrojtjen e Viktimave dhe Parandalimin e Trafikimit (PVPT-ja), e mbështetur nga Zyra Britanike, gjatë vitit 2006, ka realizuar një projekt të quajtur Luftimi i Trafikimit Përmes Ndihmës së Drejtpërdrejtë dhe Vetëdijesimit. Në kuadër të këtij projekti janë mbajtur 15 trajnime me 782 pjesëmarrës, nxënës të klasave të shtata dhe të teta të shkollave fillore të qytetit të Gjilanit. Projekti ka përfunduar me një mbledhje pune me nxënësit e përzgjedhur gjatë trajnimeve, arsimtarë të Edukatës qytetare si dhe drejtorë të shkollave ku janë mbajtur trajnimet. Këtu, praktikat janë përmbledhur dhe më vonë janë botuar në një doracak. Ky doracak është prezantuar në tryezën e rrumbullakët, në të cilën pjesëmarrës ishin përfaqësues nga Zyra e Qeverisjes së Mirë, përfaqësues nga Ministria e Drejtësisë, Ministria e Punës dhe Mirëqenies Sociale, MASHT-i, donatorët, partnerët nga PVPT si dhe nxënësit e zgjedhur, mësuesit dhe drejtorët. Përfituesit e drejtpërdrejtë të këtij projekti ishin zyrtarët komunalë të arsimit të cilët do të jenë pjesë e këtij programi dhe do të punojnë në ngritjen e kapaciteteve. Arsimtarët kanë përfituar nga programet e trajnimit mbështetjen me burime si, familjarizimin me llojllojshmëri të metodave për luftimin e trafikimit. • Mbledhje pune për VT-të – PVPT-ja në mënyrë të vazhdueshme ka organizuar mbledhje pune për fuqizimin e VT-ve në strehimoret e tyre, siç janë procedurat përkatëse ligjore, koordinimi ndërmjet organeve për zbatimin e ligjit dhe gjyqësorit, si dhe ofrimin dhe mbështetjen ligjore për VT-të. • Në korrik 2005, MKRS-ja ka organizuar mbledhje me disa OJQ-të rinore të Kosovës për vetëdijesimin në lidhje me çështjet e trafikimit. • Ambasadorët e Rinj për të Drejtat e Njeriut, MKRS-ja dhe IOM-i kanë zbatuar projektin e Ambasadorëve të Rinj ndërmjet muajit tetor 2005 dhe shkurt 2006. Projekti është dedikuar për 92 nxënës nga shkollat e mesme të Lipjanit, Pejës, Therandës dhe Vushtrrisë. Projekti ka përfshirë seanca informative dhe seminare mbi natyrën dhe pasojat e trafikimit të qenieve njerëzore dhe është financuar nga një mini-grant i IOM-it për OJQ-të. • Save the Children ka ofruar grante për fëmijët e moshave 12 deri në 18 vjeç, dhe grante për komunitetet, me qëllim të zhvillimit të aktiviteteve kundër-trafikimit, duke përfshirë shfaqje teatrale, broshura, etj. • Projekti për Vetëdijesimin e
Parandalimit të Trafikimit në Shkolla • Në vitin 2007, Save the Children ka iniciuar projektin e trajnimit për luftimin e trafikimit në 20 shkolla. Shikoni aktivitetin 1.1. Objektivi: Trajnimi Aktiviteti (1.4) Akterët Treguesit e performancës
Periudha Kohore Burimet • Në vitin 2005 IOM-i ka organizuar një seminar për vetëdijesimin në lidhje me trafikimin si dhe për inkurajimin e përdorimit të terminologjisë adekuate. Dhjetë gazetarë kanë marrë pjesë në këtë seminar. • Gjatë janarit dhe shkurtit të vitit 2007, CRS-ja dhe KOPF, me përkrahjen e projektit për media të IREX-it, ka organizuar 4 sesione trajnimesh për 19 gazetarë nga rajone të ndryshme të Kosovës (nga mediat elektronike dhe shtypi). Në këto trajnime kanë marrë pjesë edhe përfaqësues të IPVQ-ve, si: policia, prokuroria, drejtori i ZQM-së si dhe Ministria e Drejtësisë dhe ajo e Punës dhe e Mirëqenies Sociale, përfaqësues nga organizatat ndërkombëtare, ngaAsociacioni i Gazetarëve Profesionist të Kosovës (AGPK), nga OJQ-të dhe një viktimë e trafikimit. Nga një kërkim i bërë nga IREX-i është arritur deri te konkludimi se mbulimi i medias për çështjet e trafikimit, cilësia dhe etika e raporteve mbi këtë fenomen, janë përmirësuar pas mbajtjes së këtij trajnimi. • Projekti PATH-it po ashtu ka sponsoruar një konkurs për artikujt më të mirë për çështjet e trafikimit, nga gazetarët në televizion dhe radio dhe në shtyp gjatë katër muajve të parë të vitit 2007. Disa nga të trajnuarit nga projekti i përshkruar më sipër ishin fitues të këtij konkursi. Kishte pesë fitues; një për televizion, një për radio, një për shtyp, një gazetar hulumtues, si dhe një artikull me titullin më të mirë. • Megjithëse ka gazetarë të cilët janë të mirë informuar në lidhje me çështjet e trafikimit, aktualisht nuk ekziston ndonjë grup i organizuar i ekspertëve dhe nuk ekziston një kod i përbashkët etik i cili i trajton çështjet e ndryshme, si p.sh mbrojtja e identitetit të VT-së. • Shumica e artikujve për trafikimin, gjatë vitit 2007, janë përqendruar në aktivitetet e policisë. • UNDP do të zbatojë një projekt për media për përgatitjen e udhëzimeve mbi paragjykimet dhe stereotipat ekzistues në lidhje me femrat, si dhe paraqitjen e çështjeve të trafikimit dhe dhunës gjinore para publikut.
• Me zbatimin e Procedurave Standarde të Veprimit (PSV) për viktimat vendore të trafikimit, gjatë vitit 2006 dhe 2007 janë mbajtur edhe programe intensive të trajnimit në nivel rajonal (planifikohet që seanca e fundit e trajnimit të mbahet në 2007). Për më shumë informata shikoni Aktivitetin 2.2 në Shtyllën II. • IOM-i ka organizuar trajnime për institucione të shëndetit mendor dhe kujdestar me qëllim të shpjegimit të asaj se çfarë është trafikimi, si mund të ndihmojnë ata në identifikimin e VT-ve dhe si t’i drejtojnë VT-të. IOM-i po ashtu ka dhënë grante për Ministrinë e Shëndetësisë (MSH) për organizimin dhe ofrimin e trajnimeve për asistentët në shëndetin primar dhe sekondar. • Rreth 60 punëtorë social kanë marrë pjesë në një trajnim të avancuar për PSV-të nga IOM-i për identifikimin e VT-ve si dhe familjarizimin me rolet dhe përgjegjësitë e të gjitha palëve në ofrimin e ndihmës këtyre individëve. Më vonë IOM-i ka organizuar një trajnim tjetër për punëtorë social lidhur me riintegrimin e viktimave vendore të trafikimit në komunitetet e tyre. Shtatë persona nga MPMS janë trajnuar si trajnerë. • IOM-i është duke shqyrtuar mundësinë e mbajtjes së trajnimeve të tjera gjatë vitit 2007. Përmes trajnimit të trajnerëve ngritja e kapaciteteve mund të bëhet prej vetë Ministrisë. Megjithatë, është e pamundur që të trajnohen të gjithë. Të dhënat mbi strehimoret, OJQ-të, ndihmëst e viktimave, policinë dhe të tjerët, të cilat janë duke u përgatitur, do të raportohen më vonë.
Aktiviteti (1.6) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet
MASHT-i (Organi udhëheqës), UNICEF-i, Save the Children, Banka Botërore, OJQ-të, Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit, MSH-ja, MPMS-ja, IOM-i. • Numri i lëndëve plotësuese
për nxënësit të cilët e kanë braktisur
shkollën
• Të dhënat për numrin e stimulimeve dhe kurseve trajnuese nuk ka. • Në vitin shkollor 2005-2006, kanë
qenë 74,781 nxënës në klasët 10,11 dhe
12. Nga këta, 32,202 apo 43% e tyre kanë qenë femra.
Në vitin 2006-2007 kanë qenë 88,691 nxënës
në klasët 10, 11, 12 dhe 13. Nga këta, 38,581 apo
43 % kanë qenë femra. Vlerësimet e popullatës
për grup moshat prej 14 deri në 18 vjeqare tregojnë
se përqindja e femrave me meshkuj është pothuajse
e barabartë (50/50). • Zvogëlimi i nivelit të braktisjes së shkollimit në komunitetet RAE – Në vitin 2006, CRS-ja në bashkëpunim me MASHT-in dhe USHPAK-ut dhe me mbështetjen e UNICEF-it, ka lansuar një projekt për zvogëlimin e nivelit të braktisjes së shkollimit nga komunitetet RAE. Ky projekt është zbatuar në dhjetë shkolla fillore të përzgjedhura në bazë të rrezikshmërisë. Shkollat e përzgjedhura ndodhen në shtatë komuna (Mitrovicë, Obiliq, Prizren, Ferizaj, Lipjan, Gjakovë dhe Fushë Kosovë). Gjatë fazës së parë të projektit janë themeluar grupe punuese për shtjellimin dhe kuptimin e problemeve arsimore me të cilat ballafaqohen komunitetet RAE. Në bazë të përfundimeve të arritura (rezultateve) në vitin 2006 është organizuar një fushatë vetëdijesimi. Po ashtu, SMASM-ja (një OJQ) ka inskenuar situata reale si dhe ka organizuar shfaqje dhe debate të ndryshme. Stimulime të ndryshme si çanta shkollore dhe libra shkollor janë shpërndarë për fëmijët RAE. Si rezultat i këtyre aktiviteteve gjatë vitit të parë, 125 fëmijë RAE janë kthyer në shkollë. Projekti është vazhduar edhe gjatë vitit 2007. • Projekti i Bankës Botërore për
Përmirësimin e Pjesëmarrjes në Arsim (PPPA)
ka dhuruar një grant prej 4 milionë Euro për MASHT-in,
me qëllim përmirësimin e qasjes dhe vijimin e mësimit
në shkollimin fillor dhe të mesëm. Ky projekt ka
filluar në vitin 2003 dhe ka përfunduar më 2006 dhe
për qëllim ka pasur mbështetjen e shkollave në
rajone të varfra, rajone me koncentrim të madh të
minoriteteve, ku edhe janë shfaqur problemet më të
mëdha në vijimin e mësimit dhe ku balanca gjinore
pasqyron qasje të dobët në shkollim për femra.
Një pjesë e konsiderueshme e projektit është
përqendruar në infrastrukturën shkollore, ngrohje,
kompjuterë, biblioteka, fusha sporti dhe rrethoja. Projekti
po ashtu ka përkrahur programet e ndryshme për transportimin
e nxënësve nga vendet rurale në shkollë si dhe
blerjen e librave shkollorë madje edhe të veshmbathjeve
për fëmijët e varfër. Për përcaktimin
e shkollave prioritare janë formuar një numër bordesh
komunale. Në nivelin komunal, këto borde përfshinin
zyrtarët e qeverisë lokale, përfaqësuesit e
MASHT-it, shoqërinë civile dhe punëtorë nga
QPS-të komunale. Rreth 500 shkolla kanë përfituar
nga ky grant. Faza e dytë e këtij projekti është
aktualisht në fazën parapërgatitore, që do të
rezultojë me dhënien e një granti prej 600 000 dollarësh
amerikan për Ministrinë me qëllim të përmirësimit
të shkollave. Objektivi: Shqyrtimi legjislativ Aktiviteti (1.8) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet • Rregullorja e UNMIK-ut Nr.2001/27 mbi Ligjin Themelor të Punës në Kosovë përcakton parimet dhe përmban dispozitat për mbrojtjen e fëmijëve në punë. Neni tre i këtij ligji e përcakton moshën minimale të punësimit, 18 vjet. Megjithatë, nuk ekziston ndonjë përkufizim i punës së lehtë e cila nuk ndikon në shëndetin, zhvillimin ose vijimin e shkollimit të fëmijës. Punësimi nën moshën 15 vjet është rreptësisht i ndaluar. • Agjenda legjislative e qeverisë për vitin 2006 përfshin hartimin e legjislacionit për të drejtat e fëmijëve në bazë të standardeve ndërkombëtare. Mirëpo ky Projektligj është tërhequr nga agjenda për shkak të prioriteteve të tjera që ka caktuar qeveria. Sipas Zyrës për Shërbimet e Ndihmës Juridike, ky ligj (ligje) do të riinkorporohen në Agjendën legjislative të qeverisë.
Projekti për Sigurinë e Gruas i UNDP-së planifikon zbatimin e këtyre dy planeve të veprimit dhe trajnimin e zyrtarëve komunalë për barazi gjinore, mirëpo koordinimi dhe komunikimi në qendër mbetet çështje problematike. . Objektivi: Kërkimi studimor dhe përcaktimi i standardeve Aktiviteti (2.1) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet • Procedurat Standarde të Veprimit (PSV) për viktimat e huaja dhe vendore të trafikimit zbatohen edhe për policinë, e cila zakonisht është pika e parë e kontaktit me viktimat e trafikimit (VT). PSV-të parashtrojnë procedurat për identifikimin dhe referimin e VT-ve, të cilat janë inkorporuar në doracakun e policisë. Për informata shtesë mbi PSV-të shikoni përshkrimin në Aktivitetin 2.2. • Nuk ka ndonjë statistikë zyrtare mbi numrin e VT-ve të identifikuara dhe të drejtuara nga policia e përgjithshme në SHTQNJ. • Në vitin 2006, 66 VT janë identifikuar nga SHTQNJ-ja e SHPK-së. Nga ky numër 55 kanë marrë ndihmë nga strehimoret dhe nga agjencitë e tjera. Ndër ato të ndihmuara kishte 11 kosovare dhe 28 shtetase të Moldavisë. • Në vitin 2005, SHTQNJ-ja ka identifikuar 49 viktima, nga të cilat 28 janë ndihmuar. Aktiviteti (2.2) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet • Dy Procedura Standarde të Veprimit (PSV) janë aktualisht në fuqi dhe koordinohen nga anëtarët e Grupit për Ndihmë dhe Mbështetje Direkte (NMD). PSV-të për viktimat e huaja janë miratuar në vitin 2001, ndërsa ato për viktimat vendore janë nënshkruar në vitin 2006. Sipas këtyre marrëveshjeve, Sektori i Hetuesis Kundër Trafikimin me Qenieve Njerëzore (SHTQNJ) i SHPK-së, Ministria e Drejtësisë (MD), Njësia për Mbrojtje dhe Ndihmë të Viktimave (NJMNV), Strehimorja e Përkohshme e Sigurt (SPS), IOM-i, OSBE-ja, Ministria e Punës dhe Mirëqenies Sociale (MPMS), Qendra për Punë Sociale (QPS), si dhe OJQ-të lokale, të gjitha janë pajtuar që t’i ndajnë detyrat dhe përgjegjësitë e tyre përkatëse si dhe të sigurojnë koordinim dhe bashkëpunim gjithëpërfshirës. PSV-të sigurojnë një procedurë uniforme për identifikimin dhe referimin e viktimave. Zyrtarët e SHTQNJ-së janë zakonisht pika e parë e kontaktit me viktimën, mirëpo edhe ndihmëst e viktimës si dhe punëtorët social janë pjesë e procesit. Të udhëhequr nga përfaqësuesi i OSBE-së, anëtarët e Grupit për Ndihmë dhe Mbështetje Direkte janë takuar rregullisht dhe kanë diskutuar rastet dhe trendet e trafikimit në baza konfidenciale. Nëse viktima është i/e mitur atëherë një punëtor social nga QPS-ja duhet të jetë i pranishëm dhe ai duhet ta udhëheq rastin. SPS i siguron secilës viktimë kohë për reflektim si dhe strehim të sigurt, posaçërisht në rastet me rrezikshmëri të lartë. Kur siguria e lartë nuk është e rëndësisë së veçantë, viktimat transferohen në strehimoret e menaxhuara nga OJQ-të lokale. Ekziston një strehimore për viktima të huaja dhe dy strehimore për fëmijë ku bëhet përkujdesja e shumicës së viktimave vendore të trafikimit. • Sipas PSV-ve, viktimave të trafikimit u ofrohet: o Strehim (akomodim) – së pari një
periudhë për reflektim në NJSP dhe më pas në
njërën nga dy strehimoret e menaxhuara nga OJQ-të; • OSBE ka përkrahur përgatitjen e PSV-ve si dhe hartimin e tyre në pajtim me standardet për të drejtat e njeriut, si për shembull udhëzimet nga Zyra e OSBE-së në Varshavë për Institucione Demokratike dhe të Drejta të Njeriut. PSV-të janë në pajtim me standardet e OSBE-së të parashtruara në mekanizmin e saj kombëtar të referimit. Sipas personelit të MPMS-së, udhëzimet për identifikimin e fëmijëve viktima janë marrë drejtpërdrejt nga Protokolli i Palermos për parandalimin, reduktimin dhe dënimin e trafikimit të qenieve njerëzore. Ky protokoll është instrumenti i parë ligjor i detyrueshëm i cili përmban edhe një përkufizim të trafikimit me qenie njerëzore. • Pas zbatimit të PSV-ve vendore, anëtarët
e NMD-së kanë organizuar trajnime rajonale për policë,
mbrojtës të viktimave, punëtorë social si dhe
OJQ-të lokale për vetëdijesimin e tyre lidhur me
zbatimin e rregullt të PSV-ve gjatë punës së
tyre, e posaçërisht mbi mënyrat për identifikimin
dhe referimin e rasteve potenciale të trafikimit. Trajnimi
përfshinte një shpjegim të PSV-ve, intervista me
një VT, si dhe drejtimin e individit nga shërbimet adekuate.
Rreth 160 pjesëmarrës ishin të pranishëm gjatë
njërës nga pesë trajnimet e mbajtura në vitet
2006 dhe 2007. Do të ketë edhe një trajnim të
fundit në vitin 2007. • Qendra Ndërkombëtare për Zhvillimin e Politikave të Migrimit (QNZHPM), me mbështetjen e USAID-it, është duke përgatitur një Mekanizëm Transnacional të Referimit (MTR) për trafikimin e qenieve njerëzore në Evropën Juglindore. Koordinatori për Kundër-Trafikim në Kosovë, së bashku me koordinatorët e tjerë kombëtarë, ka nënshkruar një marrëveshje me QNSHPM-në për zbatimin e këtij mekanizmi. Ky projekt ka për qëllim zhvillimin e një mekanizmi shumëkombësh dhe shumëdisiplinar për kundër-trafikim i cili përfshin elemente transnacionale. Projekti ka filluar të realizohet në vitin 2006 dhe do të zgjasë dy vjet. Ai do të ofrojë mostra për matjen e standardeve të cilësisë në raste transnacionale të trafikimit. Në muajin prill të vitit 2007 është mbajtur Seminari i parë rajonal në Sofje. Rezultatet e fazës së vlerësimit janë diskutuar së bashku me udhëzimet, intervenimin në kriza, asistencën në kthim, riintegtimin si dhe procedurat penale. Një mbledhje e të gjithë koordinatorëve të kundër-trafikimit është mbajtur dhe pjesëmarrësit e saj janë zotuar që do të punojnë për zbatimin e këtij projekti. • OSBE-ja ka përgatitur një model të kornizës së bashkëpunimit ku akterët shtetëror dhe shoqëria civile punojnë së bashku për mbrojtjen dhe promovimin e të drejtave të personave të trafikuar. Kjo kornizë quhet Mekanizmi Kombëtar i Referimit (MKR). MKR-ja përfshin pesë elemente kryesore. Ato janë: o Identifikimi i personave të supozuar si
të trafikuar; OSBE-ja në Kosovë është duke bërë një vlerësim të natyrës dhe përhapjes së trafikimit me qenie njerëzore në Kosovë dhe është duke shqyrtuar masat ekzistuese për luftimin e këtij fenomeni, si dhe asistimin e viktimave në bazë të MKR-së. • MPMS-ja, MD-ja dhe STHQNJ-ja me mbështetjen e UNICEF-it kanë përgatitur Doracakun për mbrojtjen e fëmijëve, i cili është në shfrytëzim. Doracaku përfshin një pjesë mbi trafikimin. Aktiviteti (2.3) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet STATUSI: Disa aktivitete • Sipas MPMS-së, PSV-të i përcaktojnë rolet dhe përgjegjësitë dhe i përshkruajnë standardet për ofrimin e shërbimeve dhe menaxhimin e rasteve. Aktualisht ekzistojnë dy OJQ të cilat menaxhojnë strehimore për viktimat e trafikimit, e të cilat janë nënshkruese të njërës ose tjetrës PSV. Një OJQ ofron shërbime dhe strehim për VT-të vendore si dhe për fëmijë të abuzuar, kurse tjetra kryesisht u shërben viktimave të huaja të trafikimit (Qendra për Mbrojtjen e Viktimave dhe Parandalim të Trafikimit, PVPT). Të dyja OJQ-të janë trajnuar për menaxhimin e rasteve nga trajnerë të jashtëm. • MPMS-ja kohëve të fundit ka nënshkruar një kontratë për ofrimin e asistencës për fëmijët e abuzuar Kosovarë. Sipas kushteve të kontratës, e njëjta OJQ e cila u përmend më sipër është e obliguar që të ofrojë strehim, ushqim, barëra, paketa higjienike, si dhe shërbime psiko-sociale për fëmijët e abuzuar. PVPT-ja nuk pranon fonde nga Qeveria. Në territorin e Kosovës ka edhe strehimore të tjera të cilat veprojnë, mirëpo këto të fundit i asistojnë kryesisht viktimat e dhunës familjare dhe jo VT-ve. Politikat Qeveritare kërkojnë ndarjen e VT-ve nga viktimat e dhunës familjare. Vetëm në raste emergjente këto strehimore u ndihmojnë edhe VT-ve. • Përveç PSV-ve si dhe kontratës së nënshkruar me MPMS-në, OJQ-ja e cila ofron asistencë për VT-të (vendore) dhe për fëmijët e tjerë të abuzuar, standardet e saj të përkujdesjes i mbështet në Ligjin për Fëmijë të MB-së të vitit 1989 dhe në akte të tjera. Kjo OJQ është formuar dhe përkrahet pjesërisht nga një OJQ britanike. Standardet e MB-së janë mjaft gjithëpërfshirëse dhe trajtojnë një numër të madh çështjesh që ndërlidhen me përkujdesjen ndaj fëmijëve. • PVPT-ja vazhdon të funksionojë në bazë të standardeve ndërkombëtare të përpiluara nga Komisioni i Bashkuar Metodist për Ndihma, organizatë kjo themeluese e strehimores. (UMCOR) PVPT-ja është aktualisht OJQ lokale. • Aktualisht nuk ekziston ndonjë proces i MPMS-së për certifikimin e strehimoreve. • Raportet lidhur me PSV-të dorëzohen çdo gjashtë muaj nga OJQ-të të cilat ofrojnë shërbime për VT-të. • PSV-ja për viktimat e huaja është finalizuar në vitin 2001. Shqyrtimi i kësaj PSV-je është në vazhdim e sipër, siç parashihet edhe në vetë dokumentin. Sipas OSBE-së, kjo PSV shqyrtohet dhe azhurnohet çdo gjashtë muaj ose sipas nevojës, posaçërisht nëse një procedurë është e paqartë. Anëtarët e NMD-së takohen rregullisht për diskutimin e rasteve dhe trendeve të trafikimit. Anëtarët mund të kërkojnë mbajtjen e mbledhjeve sipas nevojës.
• OSBE-ja, IOM-i dhe UNICEF-i kanë organizuar një trajnim të punëtorëve social mbi mënyrat e identifikimit të VT-ve. Ata së bashku kanë hartuar një dokument i cili është dakorduar nga anëtarët e grupit për ndihmë direke. Në mars të vitit 2006, 38 punëtorë social, një nga çdo qendër, kanë marrë pjesë në një trajnim të posaçëm për PSV-të e reja.Trajnime shtesë janë organizuar nga anëtarët e NMD-së sikurse është theksuar në Aktivitetin 2.2. • Sikurse PSV-ja për VT-të e huaja (Shikoni Aktivitetin 2.4) versioni vendor duhet të shqyrtohet dhe të azhurnohet çdo gjashtë muaj ose sipas nevojës, siç është paraparë në vetë dokumentin. Anëtarët e NMD-së takohen rregullisht për diskutimin e rasteve dhe trendeve të trafikimit. Anëtarët po ashtu mund të kërkojnë mbajtjen e mbledhjeve sipas nevojës. • MPMS-ja i raporton ZQM-së, si koordinatori kombëtar për kundër-trafikim, çdo tre muaj.
• Siç është përcaktuar në PSV, VT-ve zakonisht u mundësohet një periudhë reflektimi prej tri ditëve në Strehimoren e Përkoshme të Sigurt /SPS (por numri i ditëve është fleksibil). Personeli i SPS-së tregon se në disa raste reflektimi zgjatë deri në dhjetë ditë, posaçërisht kur kemi të bëjmë me procedura ligjore. Në ditën e dytë ose të tretë të reflektimit, personeli i IOM-it vetëm ose së bashku me QPS-të, nëse në rast është i përfshirë ndonjë fëmijë, takohen me VT-të. Nëse viktima është e gatshme që të bashkëpunojë në bazë vullnetare, IOM-i harton një vlerësim të nevojave dhe një projekt propozim për atë individ duke ia rekomanduar institucionin përkatës. VT-ja nuk është e detyruar me ligj që të dëshmojë në një procedurë penale dhe asnjëherë nuk vendoset në strehimore pa dëshirën e saj. • Përveç në rastet me rrezikshmëri të lartë, VT-së zakonisht i rekomandohet një strehimore ku mund të qëndrojë vullnetarisht deri në gjashtë muaj, varësisht nga procedurat ligjore si dhe përparimi i procesit të riintegtimit. Ka pasur raste kur VT-të kanë qëndruar për periudha më të gjata. PVPT-ja pranon ato VT të cilat dëshirojnë të riatdhesohen në vendet e tyre të lindjes. IOM-i i riatdheson këto femra, në bashkëpunim me zyrën e kësaj organizate ndërkombëtare në vendin përkatës.
Aktiviteti (2.7) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet Aktiviteti (2.8) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet • Grupi i agjencive nuk është krijuar. Megjithatë, për shkak të numrit të agjencive të ndryshme të cilat merren me riintegrimin e VT-ve, MPMS-ja përmes QPS-ve koordinojnë monitorimin e tyre. Riintegrimi është proces afatgjatë dhe kohëzgjatja e tij varet nga nevojat e fëmijëve. Ekzistojnë dispozita të veçanta për fëmijë në Ligjin për Familje dhe Shërbime Sociale. Procesi i riintegrimit të fëmijëve është gjithmonë shumë i vështirë, pjesërisht për shkak të paragjykimit ndaj ish prostitutave, të cilat mund të kenë qenë të detyruara të bëjnë punë të tilla. Aktualisht nuk ekzistojnë fonde të veçanta për riintegrimin afatgjatë të viktimave. • Duke filluar tri javë pas largimit nga strehimorja, OJQ-ja e cila punon me VT-të (vendore) bën përcjelljen, monitorimin dhe punon me vajzat e reja së paku edhe dy vjet. Personeli i kësaj OJQ-je zakonisht bashkëpunon me punëtorët social gjatë vizitave, mirëpo nëse punëtorët social nuk janë në dispozicion, atëherë OJQ-ja e bën vizitën vetëm. Kjo OJQ, po ashtu, bashkëpunon me personelin e IOM-it për asistimin e viktimave. Nëse personeli i OJQ-së zbulon një problem, siç mund të jetë braktisja e shtëpisë ose mosvijimi i mësimit nga vajza, atëherë menjëherë i njoftojnë punëtorët social, policinë dhe mundësisht edhe mbrojtësin e viktimës. • Gjatë vitit 2006 IOM-i ka financuar një trajnim të posaçëm për punëtorët social për riintegrimin afatgjatë të VT-ve. • PVPT-ja me mbështetjen e Organizatës Ndërkombëtare të Punës (ILO), në vitin 2007, ka përfunduar një projekt provues (pilot) dy vjeçar në tri komuna (Mitrovicë, Prishtinë dhe Prizren), projekt ky i cili është përqendruar në VT-të dhe posaçërisht në viktimat e formave më të këqija të punës nga fëmijët. Projekti është përqendruar në rehabilitimin dhe riintegrimin afatgjatë të fëmijëve përmes testimit të një modeli për shërbime mbështetëse ekonomike dhe sociale në partneritet me QPS-të si dhe autoritetet qeveritare. Nga 135 përfituesit e përzgjedhur nga PVPT-ja, MPMS-ja, dhe Programi Ndërkombëtar i ILO-së për Eliminimin e Punës së Fëmijëve, 52 fëmijë janë larguar nga puna, 54 nuk punojnë më punë të rrezikshme dhe puna e tyre nuk ndikon në vijimin e mësimit, ndërsa 34 motra dhe vëllezër të përfituesve të drejtpërdrejtë, përmes intervenimit të drejtpërdrejtë, janë parandaluar që të punojnë. Është bërë identifikimi i praktikave të mira, në kuadër të të cilave është përfshirë edhe themelimi i strukturave të monitorimit në nivelin lokal, si dhe janë dokumentuar në një raport për IPEC-un. PVPT-ja po ashtu ka organizuar një trajnim në bazë të këtyre praktikave për QPS-të si dhe një trajnim mbi mënyrat e zbatimit të këtij modeli në të ardhmen. Ky projekt do të zgjerohet për të përfshirë edhe gjashtë deri në tetë komuna të tjera të Kosovës.
Aktiviteti (2.9) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet • Ende nuk është bërë realizimi i ndonjë projekti për vetëdijesimin e komunitetit. Objektivi: Trajnimi Aktiviteti (2.10) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet • Siç është theksuar në Aktivitetin 2.2 është bërë organizimi i trajnimeve rajonale mbi PSV-të e reja për viktimat vendore të trafikimit. Pjesëmarrës ishin zyrtarët e SHTQNJ-së, ndihmëst e viktimave, punëtorët social si dhe OJQ-të lokale. Synimi kryesor i këtyre trajnimeve ishte identifikimi dhe referimi i viktimave të trafikimit. • IOM-i ka publikuar një doracak për trajnimin e organeve për zbatimin e ligjit të quajtur, Themelet e Kundër-Trafikimit. Përdorimi i këtij doracaku nga kjo organizatë ndërkombëtare ka ndihmuar organizimin e trajnimit të zyrtarëve të SHPK-së si dhe të policisë kufitare. Neni 3 i doracakut shtjellon Parimet e Identifikimit të Viktimave dhe Asistencën. • Në vitin 2005, pesë zyrtarë të SHTQNJ-së kanë përfunduar kursin e UNICEF-it për Teknikat e Intervistimit të Fëmijëve. • Zyrtarët e SHTQNJ-së kanë ofruar 17 trajnime në Shkollën e Shërbimit Policor të Kosovës (SHSHPK) për rekrutë dhe zyrtarë të cilët kanë vijuar kurset për teknikat e hulumtimit. Gjatë këtyre trajnimeve janë ofruar informata mbi trafikimin. • Për trajnimin dhe vetëdijesimin e mëtejmë të policisë në lidhje me luftimin e trafikimit, SHTQNJ-ja ka ofruar disa trajnime shtesë gjatë vitit 2006 në SHSHP për zyrtarët e graduar dhe të tjerë, si dhe për policinë kufitare dhe për hetuesit e skenës së krimit. Këto trajnime do të vazhdojnë të ofrohen nga trajnerët e SHTQNJ-së. • Zyrtarët e SHPK-së, si dhe zyrtarët e SHTQNJ-së, kanë marrë pjesë në disa seanca të specializuara rajonale mbi teknikat hulumtuese, seanca këto të organizuara nga QNZHPM-ja dhe IOM-i. • Ministria e Shëndetësisë, gjatë vitit 2006, me mbështetjen e IOM-it, për punëtorët e shëndetit mendor si dhe për motrat medicinale, ka organizuar një trajnim të quajtur Strehimi dhe Parandalimi. Trajnimi është mbajtur në shtatë Qendra të Shëndetit Mendor dhe qëllimi i trajnimit ishte njohja e punëtorëve të shëndetit mendor dhe e motrave medicinale mbi identifikimin, asistimin dhe strehimin e VT-ve. Gjatë trajnimit janë diskutuar edhe çështjet shëndetësore të VT-ve dhe përkujdesja e nevojshme. • Në vitin 2007, Iniciativa e UNDP-së për sigurinë e femrës, do të trajnojë zyrtare të SHTQNJ-së dhe të Sektorit Hetues të SHPK-së për dhunën në familje. Ky trajnim do t’u ndihmojë këtyre zyrtareve në intervistimin efektiv të viktimave të trafikimit. Shpresohet që kjo iniciativë do të ndihmojë punësimin e një numri më të madh zyrtarësh të gjinisë femërore. • IOM-i ka trajnuar 22 gjykatës dhe prokurorë me qëllim të ngritjes së kapaciteteve të tyre, si dhe ka hartuar një doracak për zbatimin e ligjit. • Në vitin 2006, Zyra britanike dhe
ajo amerikane kanë siguruar pesë sisteme televizive me
qark të mbyllur, nga një për secilën Gjykatë
të Qarkut në Kosovë (Prishtinë, Mitrovicë,
Pejë, Prizren dhe Gjilan). Deri më tani, këto sisteme
nuk janë shfrytëzuar në raste të trafikimit,
mirëpo janë shfrytëzuar për mbrojtjen e dëshmitarëve,
siç mund të ketë raste në ardhmen me VT-të.
Për shembull: Në Prishtinë ky sistem televiziv është
përdorur për dëshmitarë të mitur në
tri raste, si dhe për paraqitjen e provave në pesë
raste të tjera. Sistemi është përgatitur edhe
për dy raste të tjera me dëshmitarë të
mbrojtur, të cilat do të mbahen në të ardhmen
e afërt. Këto gjykime, me ndihmën e këtyre pajisjeve
zhvillohen shumë më shpejt. Në Gjilan, sistemi është
përdorur për një dëshmitar të mbrojtur
në një rast si dhe për paraqitjen e provave në
25 raste të tjera. Në Prizren, sistemi është
përdorur për tre dëshmitarë të mbrojtur
në një rast, si dhe për paraqitjen e provave në
raste të tjera. Në Mitrovicë dhe në Pejë
ka pasur probleme lidhur me punësimin e një punëtori
teknik për operimin e sistemit, mirëpo pritet që
ky sistem të hyjë në punë shumë shpejt.
• Në kuadër të trajnimeve të mbajtura për punëtorë social, ndihmës të viktimave, policë dhe OJQ lidhur me PSV-të vendore, është përfshirë edhe simulimi i situatave reale për intervistimin e VT/fëmijëve. • Në vitin 2004/2005, MPMS ka ofruar një modul njëvjeçar për trajnimin e punëtorëve social mbi modelet më të mira për punën me fëmijë. • Në vitin 2005, UNICEF-i ka mbajtur
dy trajnime rajonale për punëtorë social, ndihmës
të viktimave, prokurorë dhe gjykatës në lidhje
me intervistimin e fëmijëve. Rreth 80 pjesëmarrës
ishin të pranishëm gjatë këtyre trajnimeve tre
ditore. Pjesa e dedikuar për trajnimin e gjykatësve dhe
prokurorëve ka zgjatur vetëm një ditë.
Aktiviteti (2.13) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet • Vendosja e linjës kujdestare telefonike – Linja telefonike është vendosur nga NJMNV-DD-ja e UNMIK-ut në Nëntor të vitit 2005 dhe aktualisht menaxhohet nga MD-ja. Thirrjet telefonike janë pa pagesë dhe përgjigjet merren nga një operator 24 orë në ditë, shtatë ditë në javë. Personi përgjegjës u përgjigjet këtyre telefonatave dhe i drejton ata te zyrtari përkatës rajonal i SHTQNJ-së ose te avokati përkatës i viktimës. Për disa telefonata përgjigjet jepen drejtpërdrejtë nga operatori, posaçërisht kur rastet e paraqitura nuk janë shumë serioze. Gjatë fushatës së vetëdijesimit të përmendur në Aktivitetin 1.3 është promovuar kjo linjë telefonike dhe janë regjistruar 1000 telefonata gjatë një periudhe tremujore. Aktualisht, të dhënat nga thirrjet telefonike regjistrohen, mirëpo nuk përmblidhen. Po ashtu ekzistojnë edhe linja telefonike
rajonale për ndihmëst e viktimave ku pranohen pretendimet
për trafikim. Megjithatë, këta numra të telefonit
nuk konsiderohen pjesë e linjës telefonike kujdestare.
Aktualisht ka 23 ndihmës të viktimave të cilët
ndodhen në rajone të ndryshme. MD-ja po ashtu menaxhon
një linjë të kujdestarisë për dhunën
në familje. Shikoni Aktivitetin 1.2. • Sipas një raporti të LTN-së, 14 telefonata janë bërë nga viktimat e trafikimit gjatë muajve Dhjetor 2005 dhe Qershor 2006, njëra nga të cilat është ndihmuar dhe drejtuar në IOM-it. Gjatë kësaj periudhe kohore, linja telefonike e kundër-trafikimit ka marrë 1 738 telefonata të cilat ndërlidhen me trafikimin, 796 prej tyre ishin kërkesa për informacion mbi trafikimin dhe 942 kërkesa për informacion mbi linjën e kundër-trafikimit. Nga këto telefonata 14 ishin kërkesa për informacion mbi shërbimet dhe ndihmën e cila u ofrohet viktimave të trafikimit. Që nga themelimi i linjës së kundër-trafikimit më 19 dhjetor 2005, janë pranuar gjithsej 18 654 thirrje. Nëse kjo shifër ndahet në muaj atëherë LTN-ja ka pranuar përafërsisht 2 331 thirrje në muaj. Shumica e këtyre thirrjeve nuk kanë të bëjnë me trafikimin, megjithatë shifra e mësipërme e dëshmon qasjen e lehtë në këtë numër të telefonit. Për qëllime të raportit, thirrjet janë ndarë në dy kategori kryesore: një, thirrjet të cilat ndërlidhen me trafikimin dhe dy, thirrjet të cilat nuk ndërlidhen me trafikimin. • Kjo linjë, tash për tash, nuk është në funksion, për shkakun se OJQ-ja e sipërpërmendur është zhvendosur në një lokacion të ri. Tash për tash nuk ka ndonjë koordinim të drejtpërdrejtë ndërmjet dy linjave.
• Krijimi i bazës së të dhënave – baza e të dhënave për shërbimet sociale është krijuar nga MPMS-ja me përkrahjen e UNICEF-it gjatë pjesës së parë të vitit 2006. Sipas Save the Children, baza e të dhënave shfrytëzohet për monitorimin e rasteve të cilat janë nën përkujdesjen e punëtorëve social në 33 Qendra të Punës Sociale, për mbledhjen e statistikave mbi rastet e ndryshme si dhe për përcjelljen e vazhdueshme të familjeve, e posaçërisht të fëmijëve nevojtarë. Trajnimet për përdorimin e bazës së të dhënave tashmë janë përfunduar dhe planifikohet mbajtja e trajnimeve plotësuese për analizimin e të dhënave. Në lidhje me VT-të, baza e të dhënave përmban informata mbi tërë procesin e trajtimit dhe riintegrimit. Menaxhimi i informacionit ka një nivel të lartë fshehtësie. Vetëm udhëheqësi i shërbimeve sociale ka qasje të plotë në bazën e të dhënave, ndërsa punëtorët social kanë qasje vetëm në rastet e tyre përkatëse. • Në raportin e saj Fëmijët flasin, Save the Children rekomandon marrjen e masave për “përmirësimin dhe monitorimin e bazës qendrore të të dhënave në MPMS. Pasiqë kjo bazë e të dhënave mund të ofrojë njohuri më reale mbi situatën e trafikimit në Kosovë dhe do të mundësojë saktësinë e të dhënave për analizim të mëtejmë. • OJQ-të të cilat i ndihmojnë VT-të vendore i raportojnë MPMS-së çdo muaj për fëmijët të cilët janë nën përkujdesjen e tyre. Këto informata regjistrohen në bazën e të dhënave. • IOM-i ka një bazë për nevoja të brendshme. Informacioni mbi viktimat në Kosovë si dhe viktimat e ndihmuara nga çdo mision i IOM-it në botë regjistrohen në këtë bazë të të dhënave. Por, vetëm një numër i kufizuar i personelit të IOM-it ka qasje në këtë bazë të të dhënave. Aktiviteti (2.15) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet • Tash për tash nuk ekziston ndonjë listë e specialistëve nga MPMS-ja apo Ministria e Shëndetësisë (MSH). Megjithatë ndihma profesionale ofrohet nga IOM-i dhe nga strehimoret. • PVPT-ja angazhon një psikolog dhe një psikiatër të vetin për të ofruar mbështetje psiko-sociale për viktimat e strehuara atje. • OJQ-ja për viktimat vendore ofron mbështetje psiko-sociale sipas nevojës dhe në baza individuale. • IOM-i ofron ndihmë psikiatrike dhe psikologjike për VT –të të regjistruara në këtë agjenci, së paku njëherë, me qëllim të përgatitjes së vlerësimit të nevojave dhe mund të ofrojnë ndihmë shtesë edhe në shtëpinë ose strehimoren e viktimës. IOM-i më parë ka angazhuar një psikolog për të ofruar terapi sekondare për personelin i cili merret me VT-të, mirëpo ky post është eliminuar në fund të vitit 2006 për shkak të mungesës së fondeve. Aktiviteti (2.16) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet • Sipas Zyrës së Prokurorit Special, ekziston një listë e përkthyesve e cila mbahet nga NJMNV-ja në MD. Mirëpo në disa rate përkthimet janë mjaft të vështira. Për shembull, në një rast nuk janë gjetur përkthyes në gjuhën lokale të një VT-je nga Nigeria. Në raste të tilla, ndihmëst e viktimave përpiqen të komunikojnë në një gjuhë e cila kuptohet nga viktimat. • NJMNV thotë se përkthyesit janë
vendosur në bazë rajonale sipas nevojës. Sidoqoftë,
kohëve të fundit ka pasur vështirësi në
pagimin e tyre për shkak të procedurave të prokurimit.
Aktiviteti (2.17) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet • IOM-i i mbështet familjet e viktimave dhe viktimat. Punëtorët social nga QPS-të po ashtu ofrojnë mbështetje. • Projekti i PVPT-së për Riintegrimin e Fëmijëve Viktima (shikoni Aktivitetin 2.8) kryen vizita të rregullta në familjet e viktimave të shpëtuara nga format më të rënda të punës.
Siç është theksuar në Aktivitetin 2.2, PSV-të përcaktojnë rolet dhe përgjegjësitë e agjencive të ndryshme për realizimin dhe ofrimin e trajnimeve, edukimin dhe ofrimin e mundësive të punësimit për VT-të dhe familjet e tyre. • PVPT-ja, në strehimoren e vet, ofron disa lloje trajnimesh për VT-të, si: trajnime për kompjuterë, rrobaqepësi, gatim, gjuhë (anglisht, serbo-kroatisht dhe shqip), edukatë shëndetësore si dhe të drejta ligjore dhe të drejta të njeriut. • OJQ-ja për viktimat vendore ofron trajnime dhe edukim për VT-të (shikoni Aktivitetin 2.19), kurse MASHT-i ofron mësime (klasa) plotësuese. • IOM-i ofron trajnime dhe edukim, si dhe përkrahje për punësim. • Projekti ISG i UNDP-së do të mbështesë themelimin e një Qendre të Rehabilitimit për të ofruar asistencë sociale, avokim, trajnime dhe punësim për VT-të me qëllim të riintegrimit të tyre në shoqëri.
• Në janar të vitit 2005, OJQ-ja lokale për viktimat vendore ka hapur një Qendër Strehimore Gjysmë të Pavarur për ndihmë femrave të reja (mbi 17 vjet) të cilat kanë qenë VT ose viktima të krimeve të tjera, si dhuna në familje etj. Mbështetja për këtë qendër është siguruar nga Norwegian Church Aid. Këto janë femra të cilat nuk mund të përfitojnë nga përkujdesi familjar apo riintegrimi, dhe të cilat nuk mund të vendosen në strehimore për fëmijë. Projekti synon t’i mundësojë secilit individ të rritur, të aftë për jetë, përkrahje, arsimim dhe trajnim. Kjo OJQ po ashtu përpiqet të sigurojë subvencione për strehim, ku femrat e reja do të mund të shkojnë pasi që të largohen nga qendra. Projekti ka ofruar strehim për pesë femra. Financimi fillestar ka përfunduar në Qershor 2007. IOM-i do të sigurojë fonde shtesë, por do të ketë nevojë edhe për disa reduktime. • Projekti ISG i UNDP-së planifikon të themelojë një qendër për rehabilitim (Shikoni Aktivitetin 2.18)
• Në vitin 2005 është nxjerrë një urdhëresë administrative e UNMIK-ut me të cilën themelohet Fondi për Ndihma në Raste të Trafikimit, i cili ndihmon viktimat e trafikimit me fonde nga Buxheti i Konsoliduar i Kosovës dhe nga kontributet e donatorëve. Njëkohësisht, urdhëresa administrative themelon edhe Fondin për Kompensimin e Trafikimit. Ky fond do të pranonte mjete nga pronat e konfiskuara, gjobat e gjykatës, buxheti i konsoliduar si dhe nga donatorët. Fondi për Ndihma në Raste të Trafikimit është krijuar, megjithëse ende nuk ka vijë të veten buxhetore. Ky fond përdoret për të mbështetur punën e NJMNV-së si dhe punën e NJSP-së. Megjithatë, PSSP-ja nuk e ka emëruar Koordinatorin për Ndihmë Viktimave , prandaj edhe Fondi për Kompenzim nuk është themeluar ende. Aktualisht, të gjitha rregulloret dhe urdhëresat administrative të UNMIK-ut janë në shqyrtim e sipër për shkak të transferimit të kompetencave në Qeverinë e Kosovës si dhe në misionin pasardhës. Në të ardhmen, rishqyrtimi i urdhëresës nga ana e kryeministrit, mund të autorizojë emërimin e Koordinatorit për Ndihmë Viktimave. Aktiviteti (2.21) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet • Një prokuror i cili angazhohet në shumë raste të trafikimit thekson se siguria për prokurorët dhe gjykatësit është tejet e dobët. • Zyra e Prokurorit Special nuk ka statistika mbi numrin e rasteve kur është ofruar mbrojtja apo mbi numrin e profesionistëve të cilët janë kanosur. • Përfaqësues nga MPMS-ja dhe SHTQNJ-ja
kanë theksuar se nuk ekziston nevoja për sigurimin e punëtorëve
social apo policisë. • PSV-të përcaktojnë rolet dhe përgjegjësitë për mbrojtjen e VT-ve. Si hap i parë, të gjitha viktimat strehohen në objekte të sigurisë së lartë nga NJSP-ja për një periudhë minimale treditore. Varësisht nga rrethanat e viktimës, ajo mund të qëndrojë në objektet e NJSP-së ose mund të transferohet në një strehimore të sigurisë më të ulët. Shikoni Aktivitetin 2.1 mbi numrin e VT-ve të asistuara. • Hë për hë nuk ekziston ndonjë bazë e të dhënave në të cilën është regjistruar numri i VT-ve të asistuara. IOM-i dhe SHTQNJ-ja regjistrojnë numrin e VT-ve të identifikuara dhe të asistuara, mirëpo ka shumë dyfishime dhe diferenca. Siç është theksuar në raportin e fundit të Save the Children, një zyrtar i ZQM-së ka theksuar se Ne nuk jemi në gjendje që të ofrojmë një pasqyrë të qartë të situatës së trafikimit të njerëzve në Kosovë, qoftë për persona me prejardhje të huaj apo kosovarë ... për shkak të mungesës së të dhënave, ata (ZQM) do ta kenë të vështirë që t’i drejtojnë agjencitë/projektet e tjera në ato fusha ku nevojitet ndihma. • NJSP-ja e MD-së ofron siguri të lartë për viktimat e strehuara atje. Strehimoret e tjera ofrojnë siguri të mesme ose të lartë për viktimat. Gjatë periudhës 1 Tetor-31 Dhjetor 2005, IOM-i ka ndihmuar 19 VT, nga të cilat 15 të huaja dhe 4 lokale. Sipas SHTQNJ-së, 51 VT-të kanë pranuar ndihmë në vitin 2006 nga strehimoret dhe agjencitë e tjera. Ndërmjet muajit janar dhe mars 2007 IOM-i ka ndihmuar 45 VT vendore dhe 39 VT të huaja. • MPMS-ja është angazhuar në mbrojtjen e fëmijëve të cilët kane qenë VT. Punëtorët social duhet të jenë të pranishëm në të gjitha rastet e intervistimit të fëmijëve. Sipas personelit, atje problemi më i madh është riintegrimi gjatë procesit të mbrojtjes së VT-ve, dhe në veçanti punësimi i VT-ve. Ky problem nuk është i lehtë për t’u tejkaluar për shkak të rrethanave sociale dhe ekonomike në Kosovë. • Strehimorja për VT-të (të huaja) nuk merr fonde nga Qeveria. Nga dhjetori 2006 deri në prill 2007, kjo strehimore është detyruar që t’i mbyllë dyert e saj për shkak të mungesës së fondeve. Aktualisht strehimorja është në funksion falë mbështetjes së OSBE-së, mirëpo financimi në të ardhmen nuk është i sigurt. • OJQ-ja e cila i menaxhon strehimoret për VT-të vendore të trafikimit kohëve të fundit ka nënshkruar një kontratë me MPMS-në për ofrimin e shërbimeve për fëmijë në dy nga qendrat e saj. Në vitin 2006, Ministria ka financuar njërën nga këto strehimore me 75%, ndërsa 35% të tjera janë mundësuar nga ONJQ-të simotër. Megjithatë, financimi nga ONJQ-të simotër do të ndërpritet dhe përkrahja financiare nga Qeveria është përcaktuar në 50% të nevojave ekzistuese të këtyre dy strehimoreve. Tash për tash nuk dihet se nga do të sigurohen fondet e nevojshme shtesë. • Vija buxhetore e buxhetit të MPMS-së për vitin 2007 e quajtur (Mirëqenia sociale) nga ku sigurohen fondet për financimin e strehimoreve dhe asistencës tjetër sociale është 461 000€ më e ulët se sa gjatë vitit 2006.
Aktiviteti (2.24) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet Aktiviteti (2.25) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet STATUSI: Disa aktivitete • Siç është theksuar në Aktivitetin 2.11, gjashtë gjykata të qarkut në Kosovë janë pajisur me monitorë (televizorë) me qark të mbyllur për dëshmitarë. • Projekti ISG i UNDP-së do të blejë gjashtë automjete të pa shënuara, nga një për secilën zyrë rajonale të SHTQNJ-së, për përcjelljen anonime të viktimave nga njëri vend në tjetrin, si p.sh. përcjelljen në gjykatë. • Po ashtu, në Nenin 4.2 të Rregullores së UNMIK-ut Nr. 2002/1, thuhet se një gjykatës mund të vendosë që të mos e zbulojë identitetin e palës së dëmtuar para palës mbrojtëse në rast të rrezikut serioz. Në këto raste, gjykata mund të mbajë seancë të mbyllur të dëgjimit, ku janë të pranishëm vetëm prokurori publik, gjykatësi dhe personeli i nevojshëm i gjykatës.
Aktiviteti (2.27) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet • Në vitin 2007, ISG e UNDP ka blerë orendi dhe pajisje të tjera për dhomat e intervistimit në gjashtë stacione rajonale të policisë. • Gjykatat kanë dhoma të posaçme për VT-të, mirëpo ato janë apo nuk janë të përshtatshme për viktimat.
• Sipas SHTQNJ-së, legjislacioni për mbrojtjen e dëshmitarëve është ende në hartim e sipër. • SHTQNJ-ja nuk posedon të dhëna mbi numrin e viktimave/dëshmitarëve të mbrojtur. • Buxheti i Konsoliduar i Kosovës nuk
ofron fonde për mbrojtjen e dëshmitarëve. • Sipas IOM-it, asgjë nuk është bërë në nivel shtetëror, për shkak se Kosova nuk është shtet dhe nuk mund të lidhë marrëveshje bilaterale. Prandaj, IOM-i është i angazhuar në realokimin në vende të treta, në bashkëpunim me degët e IOM-it në vende të ndryshme të botës. Aktiviteti (2.30) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet • Trajnimet e mbajtura për PSV-të përmendura në Aktivitetin 2.2 kanë trajtuar edhe çështjen e mbrojtjes së viktimave. • Nuk ka statistika mbi rastet e invokimit
të këtyre dispozitave. • MPMS-ja aktualisht ofron shërbime sociale 24 orëshe në bazë të PSV-ve për viktimat vendore dhe merret me viktimën që nga kontakti i parë. Objektivi: Shqyrtimi legjislativ Aktiviteti (2.32) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet • Kodi i Përkohshëm i Procedurës Penale në Kosovë nuk është ndryshuar dhe plotësuar që nga shpallja e tij me Rregulloren e UNMIK-ut Nr. 2003/26. Sidoqoftë, sipas Udhëheqësit të Divizionit Legjislativ në MD, ndryshimet dhe plotësimet në Kodin e Përkohshëm të Procedurës Penale si dhe në Kodin e Përkohshëm Penal janë përgatitur dhe janë në pritje të dorëzimit nga Ministri i Drejtësisë në Qeveri. Pas dorëzimit të këtyre ndryshimeve dhe plotësimeve do të themelohet një grup ndërministror për shqyrtimin dhe diskutimin e ndryshimeve nga MD-ja. Mirëpo, ndryshimet dhe plotësimet e përgatitura për këto dy kode, tash për tash nuk përfshijnë dispozita për përmirësimin e mbrojtjes së viktimave. • Siç është theksuar edhe në Aktivitetin 2.1, 66 VT janë identifikuar nga SHTQNJ-ja në vitin 2006. Nga këto viktima 55 kanë marrë ndihmë nga strehimoret dhe agjencitë e tjera. • Nuk ka të dhëna mbi numrin e viktimave të cilave u është dhënë imuniteti nga ndjekja ligjore, përjashtim i pranimit të karakterit të viktimës në gjykatë dhe as numër për viktimat, identiteti i të cilave është mbrojtur. Aktiviteti (2.33) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet • Për më shumë informata,
shikoni Aktivitetin 2.20. • Ndryshimet dhe plotësimet në Kodin e Përkohshëm të Procedurës Penale tashmë janë hartuar. Mirëpo, tash për tash, asnjëri ndryshim dhe plotësim nuk ofron masa mbrojtëse për VT-të. Këto ndryshime dhe plotësime mund të përfshihen nga grupi punues. Për më shumë informata, shikoni aktivitetin 2.32. Aktiviteti (2.35) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet • Neni 310 i Kodit të Përkohshëm Penal mundëson dënime (heqje lirie dhe gjoba) për çdo person i cili kërcënon ose u ofron mito dëshmitarëve. Megjithëkëtë, kjo dispozitë zbatohet vetëm për kërcënimin ose dhënien e mitos dëshmitarëve në rastet e krimit të organizuar. Kjo dispozitë mund të zbatohet për rastet e trafikimit pasiqë supozohet se krimi i organizuar është i përfshirë në këtë praktikë. • Ndryshimet dhe plotësimet për Kodin e Përkohshëm Penal tashmë janë hartuar, mirëpo ato nuk përfshijnë dispozita të cilat e zgjerojnë fushëveprimin e Nenit 310 për të gjitha krimet. Për më shumë informata shikoni Aktivitetin 2.32.
• Ende nuk janë dorëzuar ndryshime dhe plotësime në Kodin e Përkohshëm të Procedurës Penale për të pamundësuar publikimin në media të informatave lidhur me identitetin e viktimave. Sidoqoftë, disa nga nenet ekzistuese të kodit mund të ofrojnë mbrojtje të identitetit të viktimave.
Aktiviteti (2.37) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet • Grupi punues ndërinstitucional për fëmijë është themeluar dhe funksionon nën drejtimin e QPS-së dhe bashkëdrejtohet edhe nga UNICEF-i. Grupi i ka përgatitur termat e referencës, mirëpo nuk i ka filluar takimet e rregullta. Deri më tani ky grup ka mbajtur tri mbledhje konsultative me ministri të ndryshme dhe me ZQM-në. Ky grup është në riorganizim e sipër. • Grupi Punues Ndërministror është duke e riaktivizuar këtë nëngrup së bashku me nëngrupet për parandalimin, mbrojtjen dhe ndjekjen ligjore. Objektivi: Struktura koordinuese – shkëmbimi i informacionit ndërmjet agjencive Aktiviteti (2.38) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet • Grupi Punues Ndërministror i kryesuar nga Drejtori i ZQM-së, takohet dhe shkëmben informata, mirëpo jo rregullisht. Po ashtu, Sekretariati i ZQM-së i mbledh informatat nga akterët dhe i publikon ato në një botim gjashtëmujor për aktivitetet e kundër-trafikimit.
Aktiviteti (2.39) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet • IOM-i është përgjegjës për riatdhesimin e viktimave të huaja të trafikimit në vendet e tyre të prejardhjes, me informimin e QPS-së. Megjithatë IOM-i nuk e përcjell zhvillimin e mëtejmë të këtyre rasteve. Këtë përgjegjësi e merr zyra e IOM-it ne vendin e prejardhjes së viktimës. Baza e brendshme e të dhënave e IOM-it shfrytëzohet për krijimin, azhurnimin dhe monitorimin e rasteve të ndihmuara. • IOM-i raporton se numri i VT-ve kosovare të trafikuara jashtë vendit të cilat janë kthyer në territorin e Kosovës dhe janë ndihmuar nga kjo agjenci, ka rënë gjatë dy viteve të fundit. • Për shkak të kufizimeve buxhetore, MPMS-ja nuk është në gjendje që të fillojë bashkëpunimin me agjencitë e përfshira në trafikimin e qenieve njerëzore në vendet e prejardhjes së viktimave të huaja të trafikimit. Vetëm me Shqipërinë ekziston një nivel i caktuar i bashkëpunimit. Shtylla III – Ndjekja Ligjore
Aktiviteti (3.1) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet • Tash për tash nuk ka as bazë qendrore të të dhënave për statistikat e ndjekjeve ligjore, dënimeve dhe shfajësimeve në rastet e trafikimit në Kosovë dhe as raporte te Qeverisë ku paraqiten këto lloje të informacionit. Megjithatë, të dhëna të kësaj natyre mund të sigurohen nga një burim tjetër, i cili i disponon. • Zyra për Qeverisje të Mirë,
të Drejta të Njeriut, Mundësi të Barabarta dhe
Çështje Gjinore raporton që gjatë periudhës
1 tetor – 31 dhjetor, SHTQNJ-ja i ka raportuar Koordinatorit
për Anti-Trafikim për arrestimin e 10 trafikuesve, 501
objekte janë inspektuara, 13 nga të cilat janë mbyllur.
Para mbylljeve të bëra nga SHTQNJ-ja në 2005, 16
nga 673 objekte ishin kontrolluar. Në periudhën nga Janari
deri në Qershor 2006, SHPK/Njësia për Hetimin e Trafikimit
me Qenie Njerëzore (SHTQNJ) në bashkëpunim me Njësitet
Regjionale të Policisë për Mbështetje Operative
kanë hetuar 602 lokalitete, 14 prej të cilave janë
mbyllur. • Të dhënat e mbledhura nga Zyra Amerikane në Prishtinë për Raportin TP tregojnë se katërmbëdhjetë raste kosovare të trafikimit janë mbyllur gjatë vitit 2006. Në këto raste ka pasur 18 dënime. Pesëmbëdhjetë nga këta persona janë dënuar me burgim, ndërsa në tri rastet e tjera janë dhënë dënime të suspenduara. Dënimet me burgim ishin nga katër deri në nëntë vjet, mirëpo shumica janë dënuar një vit ose më pak. Në vitin 2006, dy trafikues kanë mbajtur gjashtë muaj nga dënimi njëvjeçar, kurse një person ka mbajtur një vit nga dy vite sa ishte dënuar. Përveç këtyre dënimeve, gjykata po ashtu ka gjobitur tre trafikues: një me 600 € dhe dy me nga 100 € . • Raporti TP-s- i vitit 2006 thekson si vijon: Dënimet e ulëta për trafikuesit mbeten pengesë e konsiderueshme, për shkak të korrupsionit dhe dallimeve kulturore mbi trafikimin, kontrabandën, detyrimin dhe lejimin. Në bazë të raporteve, prokurorët nuk kërkojnë dënimet më të mëdha të mundshme për trafikuesit për shkak të keq perceptimeve, mungesës së trajnimit si dhe marrëveshjeve me trafikuesit.
Aktiviteti (3.2) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet • Gjatë vitit 2007, Iniciativa për Sigurinë e Gruas e UNDP-së do të trajnojnë gjykatës dhe prokurorë mbi mënyrat e zbatimit efektiv të ligjeve të kundër-trafikimit si dhe do t’i informojë ata mbi abuzimet të cilat bëhen ndaj VT-ve, abuzime këto që mund të ndikojnë në aftësinë e tyre për të dëshmuar në gjykatë. Do të mbahen katër trajnime të cilat do të fillojnë në qershor, kurse do të përfundojnë në dhjetor. • Shikoni edhe trajnimet e Institutit Gjyqësor të Kosovës (Aktiviteti 3.3.) • Nuk ka të dhëna statistikore. Aktiviteti (3.3) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet • Instituti Gjyqësor i Kosovës (IGJK) mban trajnime dhe seminare në të gjitha fushat ligjore (civile, penale dhe procedurale), si trajnime dhe seminare mbi Standardet Evropiane dhe Ndërkombëtare të të Drejtave të Njeriut. Në vitin 2005 IGJK-ja ka mbajtur seminare për Luftimin e Krimit të Organizuar, Trafikimit të Qenieve Njerëzore dhe Lëndëve Narkotike, ku janë përfshirë edhe çështje të emigrimit. • Sipas Kalendarit dhe Programit për Trajnim të Vazhdueshëm të IGJK-së, në vitin 2006 janë mbajtur dy trajnime lidhur me çështje të trafikimit. I pari është përqendruar në Mbrojtjen e viktimave të trafikimit në bazë të standardeve ndërkombëtare si dhe në Kodin e Përkohshëm të Procedurës Penale në Kosovë. I dyti është përqendruar në krimin e organizuar (shikoni Aktivitetin 3.7). Të dyja këto trajnime kanë pasur për qëllim informimin dhe aftësimin e gjykatësve penal dhe të prokurorëve. Në këto trajnime kanë dhënë kontribut të veçantë edhe gjykatësit dhe prokurorët ndërkombëtar. • Sipas Zyrës së Prokurorisë Speciale, kjo zyrë ka mbajtur trajnime me gjykatës dhe prokurorë gjatë vitit 2005 dhe 2006, mirëpo numri i të trajnuarve në vitin 2005 është i panjohur. Në vitin 2006 janë trajnuar 25 gjykatës (10 nga gjykatat komunale dhe 15 nga gjykatat e qarkut) dhe 20 prokurorë (nëntë komunal dhe 11 të qarkut) nga Prishtina, Mitrovica, Peja, Gjakova, Gjilani, Prizreni, dhe Kaçaniku. Trajnimet e mbajtura në vitin 2006 janë përqendruar kryesisht në Kodin e Përkohshëm të Procedurës Penale dhe në kuadër të trajnimeve janë përfshirë edhe çështjet e trafikimit. • Është formuar një ekip i prokurorëve specialë të cilën janë nën monitorimin e prokurorëve ndërkombëtar. Njëri nga këta prokurorë specializohet posaçërisht në çështjet e trafikimit. Për më shumë informata shikoni Aktivitetin 3.18. Aktiviteti (3.4) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet • Në vitin 2005 është mbajtur një tryezë e rrumbullakët me pjesëmarrjen e profesorëve nga fakulteti juridik, gjykatësve, prokurorëve dhe ndihmësve mbrojtës nga gjykatat komunale, gjykatat e qarkut dhe nga Gjykata Supreme. Diskutimi është përqendruar rreth dispozitave problematike të Kodit të Përkohshëm Penal (Rregullorja e UNMIK-ut Nr. 2003/25), duke përfshirë trafikimin. Megjithatë, në tryezën e rrumbullakët nuk është diskutuar në veçanti kjo çështje. Rekomandimet i janë dorëzuar Departamentit të Drejtësisë të UNMIK-ut për përfshirjen e ndryshimeve. Divizioni Legjislativ i MD-së thekson se të dyja këto kode do të ndryshohen dhe do të plotësohen në Kuvend. • Në vitin 2006 është mbajtur një tryezë e rrumbullakët për diskutimin e çështjeve të trafikimit. Nuk ka informata në lidhje me numrin e pjesëmarrësve, agjendën e mbledhjes apo rezultatet e arritura. Aktiviteti (3.5) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet • Trajnimet e IGJK-së të përmendura në Aktivitetin 3.3 kanë përshirë edhe teknikat për intervistimin e fëmijëve dhe viktimave të trafikimit. Në këto trajnime kanë marrë pjesë policë, prokurorë dhe gjykatës. Shikoni aktivitetet 2.11 dhe 2.12. • Në kuadër të trajnimeve të mbajtura gjatë vitit 2006 dhe 2007 lidhur me PSV-të për viktimat vendore është përfshirë edhe simulimi i situatave reale të intervistimit me policë dhe pjesëmarrës të tjerë. Për më shumë informata, shikoni Aktivitetin 2.2. • Projekti i UNDP-së, ISG do të trajnoj zyrtaret femra të SHTQNJ-së dhe të Sektorit Hetues për Dhunë Familjare të SHPK-së. Këto trajnime do t’u ndihmojnë këtyre zyrtareve gjatë intervistimit të viktimave. Shpresohet se kjo do të ndihmojë në punësimin e më shumë zyrtareve femra. Aktiviteti (3.6) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet • Gjatë vitit 2006, zyrtarë të SHPK-së, duke përfshirë SHTQNJ-në, ishin pjesëmarrës në një trajnim të organizuar nga Rrjeti i Trajnimit për Krim të Organizuar (RRTKO). Ky ishte një trajnim rajonal i mbajtur në tri seanca pesëditore në Kroaci, në Mal të Zi dhe në Kosovë, që për qëllimi kishte trajnimin e të gjithë zyrtarëve në rajon të cilët angazhohen në çështjet e trafikimit. Sponsorët e këtij trajnimi ishin Pakti i Stabilitetit dhe OCTN-ja. Gjatë këtij trajnimi janë prezantuar mënyra të reja praktike të punës dhe është përgatitur një raport përfundimtar mbi nevojat e ardhshme. Këto trajnime do të vazhdojnë edhe gjatë vitit 2007. • Zyrtarët e SHPK-së ftohen rregullisht për të marrë pjesë në mbledhjet e punës/seminaret e organizuara nga IGJK-ja duke përfshirë seancën e vitit 2006 mbi krimin e organizuar (shikoni më poshtë). • Në vitin 2007, ISG e UNDP-së
do të ofroj trajnime për zyrtarët e SHTQNJ-së
për mbledhjen e informacionit, kryerjen e operacioneve të
fshehta dhe për vëzhgimin. • Siç u përmend edhe në Aktivitetin 3.3, IGJK-ja mban trajnime të vazhdueshme dhe seminare mbi të gjitha fushat e ligjit në Kosovë. Në vitin 2006 ka mbajtur dy trajnime të këtilla mbi çështjet e trafikimit. Trajnimi është quajtur Fenomeni i trafikimit të qenieve njerëzore dhe zhvillimi i krimeve të ndërlidhura. Gjatë këtij programi janë shqyrtuar çështjet praktike për luftimin e krimit të organizuar, ku përfshihet edhe trafikimi, si dhe çështjet e hetimit, konfiskimit dhe përfitimet materiale të cilat arrihen përmes kryerjes së këtyre krimeve, pastaj çështje që kanë të bëjnë me bashkëpunimin ndërkombëtar, mbrojtjen e dëshmitarëve dhe çështjet që kanë të bëjnë me personelin e gjykatave. Pjesëmarrës ishin gjykatës dhe prokurorë nga Kosova si dhe gjykatës dhe prokurorë ndërkombëtar. Ndër të pranishmit ishin katër gjykatës dhe 14 prokurorë nga Gjilani, Kaçaniku, Mitrovica, Peja dhe Prizreni. Megjithatë, aktualisht nuk ka informata të mëtejme mbi vlerën e pasurisë së konfiskuar. • Gjatë vitit 2007 njësitë e kundërtrafikimit të SHTQNJ-së do të vendosen në një komandë të vetme dhe do të bëhet organizimi i trajnimeve mbi çështjet financiare si dhe organizimi i operacioneve të fshehta. Objektivi: Ndërtimi institucional dhe zbatimi Aktiviteti (3.8) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet • Me financimin e Agjencisë Evropiane për Rindërtim dhe të Qeverisë së Finlandës, Departamenti i Administratës Gjyqësore është në përgatitje e sipër të Sistemit Informativ për Menaxhimin e Rasteve (SIMR). Kjo bazë e të dhënave i lidh gjykatat për kundërvajtje, gjykatat e qarkut dhe ato komunale me Gjykatën Supreme dhe Zyrën e Prokurorit Publik. Baza e të dhënave pritet të hyjë të punë në qershor 2007. Mirëpo, as policia dhe as MD-ja nuk janë pjesë e këtij sistemi. • Tash për tash ekziston një propozim për zhvillimin e një Sistemi Informativ për Menaxhimin e Rasteve në kuadër të MD-së për personat e arrestuar dhe ata të liruar me kusht. Ky propozim parasheh krijimin dhe integrimin e bazave të të dhënave ku mund të kenë qasje gjykatat, prokurorët, policia dhe MD-ja. Sidoqoftë, ekziston nevoja për koordinimin e krijimit të kësaj baze të të dhënave ndërmjet gjykatave, prokurorëve, policisë dhe MD-së. Aktiviteti (3.9) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet • SHTQNJ-ja thekson se ka pasur disa takime ndërmjet Drejtoratit për Krim të SHPK-së dhe zyrtarëve shqiptarë për zbatimin e ligjit lidhur me çështjet e trafikimit. Drejtorati është organizatë policore e cila përbëhet nga zyrtarë vendorë dhe ndërkombëtar të SHPK-së. Aktivitetet e kundër-trafikimit janë pjesë e këtij Drejtorati. • Policia Civile e UNMIK-ut është takuar me përfaqësues të qeverisë së Serbisë. • Megjithëse janë mbajtur disa mbledhje, ato nuk janë mbajtur me rregull dhe në to nuk janë përfshirë të gjitha vendet fqinje. • Ekipi kombëtar i prokurorëve
dhe policisë nuk është krijuar. • Sipas SHTQNJ-së, fondet urgjente për operacionet e fshehta janë në dispozicion dhe shfrytëzohen për nevoja hetimore. Sidoqoftë, burimi dhe shuma e këtyre fondeve të SHPK-së mbeten konfidenciale.
• Sipas SHTQNJ-së, doracaku i politikave të policisë nuk është ndryshuar. Aktiviteti (3.12) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet • Gjatë vitit 2005 pesë zyrtarë
të gjinisë femërore janë caktuar në SHTQNJ.
Në vitin 2006 ky numër është shtuar me një
zyrtare të re dhe numri i përgjithshëm tani është
shtatë. Një zyrtare është Shefe e Njësisë
për Asistimin e VT-ve, ndërsa gjashtë të tjera
janë caktuar në secilën qendër rajonale. Secila
qendër rajonale tashmë ka një zyrtare femër.
Planet për vitin 2007 përfshijnë punësimin e
tri deri në katër zyrtareve shtesë. Duhet të
theksohet se zyrtaret, të punësuar në këtë
njësi, paraprakisht janë transferuar ose kanë dhënë
dorëheqje. SHTQNJ-ja ka bërë ndërrimin e personelit.
• Zyrat rajonale të SHTQNJ-së kanë qasje në automjetet e shënuara të SHPK-së, mirëpo duhet t’i ndajnë automjetet me njësitë e tjera për shkak të mungesës së tyre. Selia e SHTQNJ-së posedon dy automjete të pashënuara. • Iniciativa e UNDP-së për sigurinë e femrës ka siguruar automjete civile të pashënuara për përdorim gjatë operacioneve të fshehta, si dhe për transportimin e VT-ve në gjykatë. Ky projekt ka siguruar edhe pajisje për operacione të fshehta, si: dylbi, pajisje për pamje gjatë natës, video kamera, dy radio dhe pajisje të tjera përkatëse. Objektivi: Shqyrtimi Legjislativ
• Që nga shpallja e tij me Rregulloren e UNMIK-ut Nr. 2003/25, Kodi i Përkohshëm Penal i Kosovës është ndryshuar vetëm një herë. Në vitin 2004 është ndryshuar në bazë të Rregullores së UNMIK-ut 2004/19 për të lejuar paraqitjen e deklaratës së ndikimit nga viktima në gjykatë. Të dhënat mbi numrin e deklaratave të paraqitura nuk janë në dispozicion. • Në bazë të divizionit legjislativ të MD-së, Kodi i Përkohshëm Penal dhe Kodi i Procedurës Penale do të ndryshohen dhe do të plotësohen. Megjithatë, tash për tash, asnjëra nga ndryshimet e propozuara nuk e rrisin nivelin e mbrojtjes për VT-të. Mirëpo grupi punues i MD-së i cili do të formohet për shqyrtimin e ndryshimeve dhe të plotësimeve mund të shqyrtojë mundësinë e përfshirjes së këtyre ndryshimeve. • Nuk ka të dhëna mbi ndikimin e deklaratave të ndikimit në dënimet e shqiptuara për veprat penale. Objektivi: Struktura e Koordinimit Aktiviteti (3.16) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet • Me ndihmën e ekspertëve ndërkombëtar, ka filluar puna në themelimin e një njësie prej dhjetë prokurorësh. Kjo njësi është themeluar në vitin 2007 dhe hë për hë ka gjashtë prokurorë special dhe një mentor ndërkombëtar. Njëri nga gjashtë prokurorët special merret kryesisht me rastet e trafikimit. Aktiviteti (3.19) Akterët Treguesit e Performancës
Periudha Kohore Burimet • SHTQNJ-ja dhe Njësia e SHPK-së për pastrimin e parave janë pjesë e të njëjtit drejtorat, mirëpo tash për tash nuk ekziston një pikë kontakti për koordinimin e hetimeve në kuadër të këtij drejtorati.
|